صدو شانزدهمین شماره رسانه منتشر شد

صدو شانزدهمین شماره رسانه منتشر شد

از سوی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه ها منتشر شد.

صدو شانزدهمین شماره فصلنامه علمی رسانه (ویژه پاییز 1398)

به گزارش روابط‌عمومی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، این شماره از رسانه شامل شش مقاله در زمینه واتس‎اپ در تجربه زیسته کاربرانش ، تلویزیون‌های اینترنتی بررسی انگیزة جوانان تهرانی در استفاده از تلویزیون‌های اینترنتی، درگیرسازی مخاطب در رسانه­‌ها:ارائه چارچوبی مفهومی ، طراحی مدل دیپلماسی رسانه‌ای جهت دستیابی به برند ملی ، نشانه‌شناسی آگهی‌های خدمات عمومی تلویزیون ایران آگهی‌های مرتبط با حمایت از کالای ایرانی ، زیبایی‌شناسی عناصر تولیدی روزنامه و مجلة شنیداری در رادیو اینترنتی ،مصرف رسانه‌ای و رابطه آن با نو‌گرایی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه سوره) ،

در بخش پایانی فصلنامه نیز گزارش مشروح نشست تخصصی نشست تخصصی هوش مصنوعی و رسانه آورده شده که ۱۱ شهریور ماه سال جاری در دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها برگزار شده است.

عناوین مقالات و موضوعات این شماره عبارتند از:

واتساپ در تجربۀ زیستۀ کاربرانش (مورد مطالعه: جوانان بزرگسال شهر تهران)/ نوشته :علی دلاور  ،علیاکبر فرهنگی  و بهزاد کریمی

در سال‎های اخیر، با گسترش استفاده از‎ شبکه‎های اجتماعی از جمله واتس‎اپ و قرار‎گرفتن آن در عرصه‎های مختلف زندگی ما، به‎ویژه زندگی جوانان، تأثیر گوناگون آن برای کاربران، موضوع پژوهش‎های بسیاری بوده است. بیشتر این پژوهش‎ها بر تأثیر استفاده از واتس‎اپ روی کاربران جوان متمرکز بوده‎اند؛ در نتیجه تجربة زیستة جوانان بزرگسال و اینکه استفاده از این پیام‎رسان، برای آنان چه معنایی دارد و پیامدهای استفاده از آن را چگونه ارزیابی می‎کنند، همچنان مغفول مانده است. این غفلت در حالی صورت گرفته ‎که گروه بزرگی از کاربران شبکه‎های اجتماعی از جمله واتس‎اپ را در ایران، جوانان بزرگسال تشکیل می‎دهند. این مطالعة اکتشافی، با روش پدیدارشناسی توصیفی، به تجربة زیستة جوانان بزرگسال در استفاده از واتس‎اپ پرداخته است. جامعة مورد مطالعه، ده نفر از جوانان بزرگسال شهر تهران بودند. تجارب زیستۀ این مشارکت‎کنندگان نشان داد واتس‎اپ برای آنان، بیش از هر چیز، استفاده از سبک جدیدی از ارتباط است که استفاده از آن، نه یک انتخاب که ضرورت و الزام اجتماعی است. پیامدهای استفاده از واتس‎اپ در ادراک آنان، به صورت احساساتی دو‎گانه بیان شد؛ احساساتی که دامنة آن از خشنودی تا ناخشنودی در نوسان بود.

تلویزیونهای اینترنتی ؛بررسی انگیزة جوانان تهرانی در استفاده از تلویزیونهای اینترنتی/ حسین بصیریان جهرمی  و محمدباقر سپهری

تلویزیون‌های اینترنت‌محور، که امروزه به ‌عنوان تلویزیون‌های اجتماعی شناخته می‌شوند، در سال‌های اخیر پیشرفت فراوانی کرده و در بین کاربران جوان اهمیت بیشتری یافته‌اند. هدف این مقاله، بررسی انگیزة جوانان تهرانی، در استفاده از تلویزیون‌های اینترنت‌محور، در مقایسه با تلویزیون‌های سنّتی (آنتن و ماهواره‌محور) است. بر اساس مباحث نظری، تمایل مخاطبان رسانه‌ها، به صورت فردی و در خلوت، استفاده  از رسانه‌های اینترنت‌محور است. روش پژوهش، پیمایشی و به دو طریق مراجعة حضوری و ایمیلی است که با نمونة 1200 نفر از جوانان بین 20 تا 40 سال انجام شد. مهم‌ترین نتایج به دست‌آمده نشان می‌دهد که دسترسی راحت به اینترنت (رایانه و موبایل‌محور)، گذراندن وقت و تفریح، دستیابی به آرامش و تنوع برنامه، تعاملی بودن و انعکاس نظرها، استفاده در تنهایی، راحتی  و قدرت انتخاب محتوا از دلایل تماشای تلویزیون اینترنتی بوده است؛ همچنین فقدان قدرت کنترل و برنامه‌ریزی برای استفاده از تلویزیون، نبود تنوع و جذابیت‌های بصری در شبکه‌های تلویزیونی به خصوص صداوسیما نیز از دیگر دلایل روی آوردن پاسخگویان به تلویزیون اینترنتی بوده است. با این حال، علی‌رغم رایج شدن تلویزیون‌های اینترنتی در تهران و میان جوانان، هنوز این نوع تلویزیون رایج نشده و فقط 24‌درصد از آنها از تلویزیون اینترنتی بهره‌مند می‌شوند که میزان استفاده آنها نیز روزانه کمتر از یک ساعت است.

درگیرسازی مخاطب در رسانه­ها: ارائه چارچوبی مفهومی/ داتیس خواجهئیان و،

افشین امیدی و اسماعیل نوروزی

افزایش رقابت، بین سازمان‌های رسانه‌ای سبب شده که مدیران این سازمان‌ها، در پی مدل‌های کسب و کار جدیدی برای درآمدزایی باشند. از آنجا که مدل‌های کسب و کار، بر اساس جلب توجه مخاطبان و تبدیل آنها به مخاطبان وفادار است،  “درگیرسازی مخاطب” به موضوعی مهم در میان پژوهشگران مدیریت رسانه و مدیران رسانه‌ای تبدیل شده است. علی‌رغم اهمیت فزایندة این موضوع، معدود پژوهش‌هایی در زمینة مفهوم‌پردازی و ارائة مدل‌های نظری انجام شده‌اند. نظر به این امر و با هدف فراهم کردن چارچوبی مفهومی برای مطالعات آتی و زمینه‌ای جهت مدل‌سازی و توسعة نظری، پژوهش حاضر با مطالعۀ ادبیات تحقیق و بررسی یافته‌های تجربی در خصوص درگیرسازی مخاطب در رسانه‌ها، چارچوبی مفهومی به منظور مطالعه و توسعة نظری این مفهوم ارائه کرده است. ساختار چارچوب پیشنهادی شامل چیستی، چرایی، سطوح، راهبردها و آثار درگیرسازی مخاطب در رسانه‌ها است و علاوه بر یافته‌های ناشی از مرور نظام‌مند ادبیات، مواردی همچون خط‌مشی‌های سازمان رسانه‌ای، ملاحظات اخلاقی و متغیرهای کلان محیطی نیز در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته‌اند.

طراحی مدل دیپلماسی رسانهای جهت دستیابی به برند ملی / زینب شاهینی  و

مهدی شریفی

برندهای ملی با تصویری که از یک کشور نزد افکار عمومی جهان می‌سازند، جایگاه قابل توجهی را برای هر کشور ایجاد می‌کنند. صرف ‌نظر از اینکه یک کشور چه ظرفیت‌های درونی برای خلق و ارتقاء برند ملی خود دارد، پتانسیل و نقشی که ارتباطات و رسانه در برندسازی ملی دارد، بسیار حائز اهمیت است. هدف کلی این پژوهش شناخت لازمه‌های دیپلماسی رسانه‌ای برای دستیابی به برند ملی به عنوان یکی از عناصر تاثیرگذار بر تصویر ملی کشورها است. جهت شناسایی عناصر رسانه‌ای مؤثر بر برند ملی، با افرادی که در حوزة رسانه و ارتباطات بین‌الملل از خبرگی آکادمیک و تجربی برخوردار بودند، مصاحبه‌های عمیق صورت گرفت. سپس با تجزیه و تحلیل این مصاحبه‌ها به روش تحلیل تم،  “ مدل دیپلماسی رسانه‌ای جهت دستیابی به برند ملی”  طراحی شد. بر اساس مدل حاصل از نتیجة این پژوهش، هفت شاخص برند ملی عبارت از توریسم، موقعیت جغرافیایی، تاریخ، مردم، سیاست و حکومت، فرهنگ و اقتصاد است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد، برای معرفی برند ملی نیاز به فراهم کردن الزاماتی است که بخشی از این الزام‌ها به فعالیت‌های رسانه‌ای مربوط می‌شود. همچنین در این مدل به تاکتیک‌های دیپلماسی رسانه‌ای که منجر به دستیابی به برند ملی و یا ارتقای آن می‌شود اشاره شده است.

-   نشانه‌شناسی آگهی‌های خدمات عمومی تلویزیون ایران

آگهیهای مرتبط با حمایت از کالای ایرانی/ نوشتة مهدخت بروجردی علوی و سعیده رضوانی

تبلیغات در تلویزیون از جمله عناصری است که این رسانه به منظور تغییر ارزش‌ها و نگرش‌های مردم از آن بهره می‌جوید. امروزه نوع جدیدی از آگهی‌، به نام آگهی‌های خدمات عمومی، به منظور حل برخی مسائل و مشکلات مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و غیره از شبکه‌های مختلف سیما، با هدف تغییر نگرش‌ مخاطبان پخش می‌شوند. آگهی‌های مرتبط با حمایت از کالای ایرانی نیز در این دسته قرار می‌گیرند. در این پژوهش پنج آگهی مرتبط با حمایت از تولیدات ملی، که از شبکه‌های مختلف تلویزیون در طی سال 1397 پخش شده‌اند، با رویکرد نشانه‌شناختی رولان بارت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این پژوهش، با هدف شناخت دال و مدلول‌های موجود در متن آگهی‌ها و بررسی چگونگی استفاده از انواع نشانه‌ها و رمزگان در این آگهی‌ها انجام و این نتیجه حاصل شد که تولیدکنندگان این تبلیغات، برای تشویق مردم به حمایت از تولید ملی و شکستن اسطورة “کیفیت خوب” کالای خارجی و جلوگیری از مصرف‌گرایی، با نمایش خرید محصولات خارجی توسط ایرانیان، که به تعطیلی کارخانه‌ها و بیکاری کارگران منجر می‌شود، سعی در تحریک عواطف و احساسات مخاطبان دارند. همچنین از عناصر داستانک، مقدمه‌چینی، شخصیت‌هایی از جنس خود مردم، امید به نسل آینده و غیره در این آگهی‌ها استفاده شده است

-   زیبایی‌شناسی عناصر تولیدی روزنامه و مجلة شنیداری در رادیو اینترنتی

نوشتة:زهرا بلدی ‌فروشانی ، محمد اخگری و مجید شریف‌خدایی

توسعة فناوری‌های نوین ارتباطی، همة رسانه‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. همگرایی رسانه‌ای موجب شده است رسانه‌های الکترونیکی، همچون رادیو و تلویزیون و حتی رسانه‌های مکتوب، در بستر دیجیتال، قابلیت‌ها و فرصت‌هایی را به دست آورند که نسبت به دورة پیش، کاملاً متفاوت است. روزنامه و مجلة شنیداری، می‌تواند پیوندزنی (هیبریداسیون) رسانه‌ای تلقی شود. زیبایی‌شناسی صدا در کنار وجهة تفسیری آن، تأثیر بسیاری بر نحوة دریافت شنونده (کاربر) از متن مکتوب دارد. از این ‌رو، ضرورت دارد که زیبایی‌شناسی به ‌عنوان یک بستر تفسیرگر، حقیقت معناشناسانة این پدیدة نوظهور را واکاوی کند. در این پژوهش تلاش شده است از منظر زیبایی‌شناسی ساختارگرا، کارکرد عناصر چهارگانه (سکوت، کلام، موسیقی و افکت) در ساختار روزنامه و مجلة شنیداری بررسی شود. هدف اصلی پژوهش حاضر، مطالعة زیبایی‌شناسانة صوت و سکوت برای تهیة روزنامه و مجلۀ شنیداری در بستر رادیوی اینترنتی است. داده‌های این پژوهش، به روش تحلیل محتوای کیفی و شیوة مطالعة کتابخانه‌ای و مطالعة موردی جمع‌آوری‌ شده و نحوه بازتولید محتوای 17 نمونه روزنامه‌ و مجله‌، در رادیو اینترنتی تبیین شده است. نتایج تحقیق نشان‌دهندة به‌ کارگیری متناسب و هدفمند قالب‌های رادیویی، در تهیه روزنامه و مجلة شنیداری است. عناصر زیبایی‌شناختی در هر قالب، متناسب با متن مکتوب روزنامه یا مجله و در جهت تکامل متن، افزایش تأثیر کلام و فضاسازی صوتی به‌ کار برده شده است. آنچه اهمیت دارد، کارکرد متناسب عناصر نسخة شنیداری روزنامه و مجله است که منجر به زیبایی ساختار این دو قالب نوظهور شده است

-   مصرف رسانه‌ای و رابطه آن با نو‌گرایی

(مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه سوره)

نوشتة

مجید رضائیان *

در این پژوهش، ضمن شناسایی نوگرایی در بین افراد مورد مطالعه، به رابطة آن با میزان مصرف رسانه‌های مختلف، اعم از جمعی و اجتماعی، پرداخته شده است. جامعة آماری در این تحقیق شامل دانشجویان دانشگاه سورة تهران است، که با استفاده از روش تصادفی طبقه‌ای توزیع به نسبت، 361 تن از آنان به عنوان جامعة نمونه در نظر گرفته شد. گردآوری داده‌های مورد نیاز با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه انجام و داده‌های  مذکور پس از استخراج و کنترل، به وسیلة نرم‌افزار آماری spss  تجزیه و تحلیل شد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است، که نوگرایی 9/0‌درصد پاسخگویان در سطح بسیار زیاد، 5/25درصد در سطح زیاد، 1/72‌درصد در سطح متوسط و 5/1‌درصد در سطح کم قرار دارد. همچنین این یافته‌ها گویای آن است که بین نوگرایی و استفاده از شبکه‌های تلویزیون داخلی، شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارهای پیام‌رسان، همبستگی وجود ندارد و نیز استفاده از رادیوی داخلی، شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان، شبکه‌های رادیویی خارجی و مطالعة مطبوعات با نوگرایی رابطة  همبستگی معکوس ملاحظه می‌شود؛ فقط بین نوگرایی و استفاده از اینترنت همبستگی از نوع مستقیم وجود دارد.