بررسی ونقد کتاب تفکر و سواد رسانه ای(نظری- فنی حرفه ای- کاردانش) پایه دهم دوره متوسطه 1395

نوع مقاله : مطالعه موردی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

زندگی بدون سواد رسانهای در قرن بیست و یکم، قدم گذاشتن در تاریکی و راه رفتن در مسیر باتلاقی است. به عبارتی سواد رسانهای، با توانمند کردن انسان بر درک نحوة کار رسانهها و نحوة معنیسازی آنها، ماهیت و اهداف تولید پیام رسانهها و تأثیرات و تکنیکهای رسانههای گوناگون، او را از حالت انفعال خارج کرده و در برابر تأثیر رسانهها فعال، هدفمند و مقاوم میسازد (Hobbs, 2003: 20). با توجه به اینکه عرصة تعلیم و تربیت امروز، عرصة دانشاندوزی نیست، بلکه عرصة مهارتآموزی بهویژه برای دانشآموزان، به عنوان کُنشگران فعال اجتماعی جامعه است؛ به منظور جبران خلأهای آموزشی در حوزة سواد رسانهای نوجوانان، در برنامة درسی متوسطة دوم، درس دو واحدی “ تفکر و سواد رسانهای” برای نخستین بار، در سال 1395 از سوی سازمان پژوهش و برنامه‌‌ریزی آموزشی (شورای برنامه‌‌ریزی و تألیف کتابهای درسی) وزارت آموزش و پرورش ارائه شد. جهتگیری بستة آموزشی تفکر و سواد رسانهای پایة دهم، پرورش توانایی نقد و بررسی هوشمندانه، و تولید مؤثر پیام و مدیریت صحیح و هوشمندانة بهرهمندی از پیامهای رسانهای است که از شش فصل تشکیل شده است. در این نوشتار نویسندگان قصد خوانش متن مقدس را ندارند، که  قطعاً بی نقص است؛ بلکه هدف ارائة پیشنهادها و ایدههای اصلاحی، جهت ارتقای کیفی محتوای کتاب تفکر و سواد رسانهای برای فرزندان وطن است. با توجه به استانداردهای طراحی آموزشی، سه نوع تفکر حاکم در این کتاب قابل مشاهده است: تفکر فلسفی، تفکر سیستمی و تفکر انتقادی. رویکرد کتاب مسئلهمحور بوده و از چهار مرحلة آموزش سواد رسانهای که شامل: 1. دسترسی؛ 2. تحلیل؛ 3. تفکر نقادانه؛ 4. تولید و خلق پیام است؛ به دو بخش تحلیل و تفکر نقادانه پرداخته شده است. همچنین مخاطبان هدف در این کتاب که دانشآموزان هستند، به دو گروه کلنگر و جزئینگر تقسیم شدهاند.

کلیدواژه‌ها


منابع
آیت‌اللهی، حمید‌رضا و اسماعیل رمضانی (1393)، سواد رسانه‌ای: مفاهیم و کلیات، انتشارات فهم، تهران.
تومن، الیزابت و تزا جولز (1393)، سواد برای قرن بیست و یکم، ترجمة بهاره نصیری و آمنه بختیاری، انتشارات بادبادک، تهران.
حسینی، سّیدبشیر و حسین حق‌پناه (1394)، 50 هشتگ نهضت سواد رسانه‌ای،  نشر رواق اندیشه، تهران.
دی فلوئر، ‌‌ملوین و اروت دنیس (1387)،  شناخت ارتباط جمعی، ‌‌ترجمۀ سیروس مرادی و ناصر باهنر، دانشکده صداوسیما، تهران.
سیلوربلات، آرت؛ فری جین و باربارا فینان (1393)، رویکردهایی به سواد رسانه‌ای، ترجمة امیر یزدیان، صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی، قم.
کرمی نامیوندی، سجاد (1395)، طراحی الگوی سیاست‌گذاری آموزش سواد رسانه‌ای درنظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی کشور، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت رسانه، دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت، تهران.
کرمی نامیوندی، سجاد. (1395). http: //shabestan.ir/ detail/ News/585437
محسنیان‌راد، مهدی (1395)، “ آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس پر حاشیه شد”، روزنامه اعتماد، شماره 3637.
مختاری، قاسم (۱۳۸۷)، مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی، ویرایش پنجم، تهران.
نصیری، بهاره و مرحمت سلماسی (1393)، “بررسی نقش و جایگاه سطح سواد رسانه‌ای مخاطبین در مقابله با سبک زندگی ارائه شده توسط شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان (مطالعه موردی: شبکه‌های من و تو و جم تی وی )”، فصلنامة رسانه، سال 25، شمارة پیاپی 97.
 
Brenifer O., (2004), “Regard Critique Sur la Method Lipman”, Diotime, (21).
Buckingham, David (2001), Media Education policy.
Hobbs, R. & frost, R. (2003) “Measuring the Acquisition of Media Literacy skills”, keading Reseamch Quarterlt, 25 (2).
McDougall, J.  & Livingstone, S. (2014), Media and information literacy policies in the UK.
Richard W. Paul, Linda Elder.( 2002) Critical Thinking: Tools for Taking Charge of  Your Professional and Personal life.
http://fa.shafaqna.com
http://jamejamonline.ir
http://media.shafaqna.com
https://www.instagram.com