مطالعة الگوی ناظر بر ارتباطات اجتماعی جامعة دینی با تبیین مختصات روابط سیاسی در اندیشه امام خمینی و انقلاب اسلامی /نوشتة : سیّدمجید امامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

اجتماع انسان‌ها اساساً در ارتباط و انتقال معانی فعلیت می‌یابد و این در واقع مفهوم مستتر در (Communication) است. جهت این ارتباط برخاسته از هویت هر اجتماع است و بیانگر منطق رفتارهای جمعی نیز هست به نظر می‌رسد در جامعة دینی مبتنی بر اندیشه اسلامی، که با غایت توسعة بندگی خداوند و تکامل انسان برپا می‌شود، محوریت و جهت این ارتباط الهی و معنوی است. امام خمینی به عنوان مصلحی اجتماعی به دنبال احیاء و بهره‌برداری از این الگو در مدیریت اجتماعی، انقلاب اسلامی را رهبری نمودند. این مقاله می‌کوشد فرایند مذکور را از طریق تبیین نظری روابط سیاسی ناظر بر انقلاب اسلامی مطالعه نماید. روابط سیاسی، مطالعه مناسبات، رفتارها و انگاره‌های جمعی در جامعه‌ای است که سلسله مراتبی از قدرت وجود دارد. دو طرف این روابط می‌تواند احزاب، طبقات اجتماعی، و خصوصاً دولت و ملت باشند. کیفیت روابط سیاسی هم معلول فرهنگ سیاسی یک جامعه است و هم تأثیرگذار بر آن. و این تأثیر به واسطه استفادة یک طرف از ابزارها و فرایندهای انتقال و ارسال پیام‌های سیاسی (تبلیغ سیاسی) محقق می‌شود. درک الگوها و چارچوب روابط دولت ـ ملت در ایران معاصر  از مهم‌ترین بسترهای شناخت افت و خیز ارتباطات اجتماعی در جامعة ایران است. در این مقاله الگویی مستقل برای روابط سیاسی در انقلاب اسلامی طراحی شده است که در آن اساساً دو طرف رابطه، دو مفهوم و نهاد امام و امت‌اند. رابطة امام و امت، نسخه‌ای کمال‌یافته از ارتباطات اجتماعی در تاریخ جامعة شیعی بود که ابتدا در الگوی (مردم ـ محدثین) و سپس الگوی (مقلد ـ مرجع) وجود داشت و نهایتاً در الگوی (امام ـ امت) توسط امام خمینی بازسازی و احیا گردید. محور رابطة امام ـ امت فراتر از رضایت ملت و کسب مشروعیت برای دولت است. لذا باید سیمای این رابطه را در عبادت الهی جست‌وجو کرد. آنجا که مردم نه به خاطر ترس و ظلم‌پذیری، بلکه بصیرت‌مندانه به خاطر غایتی الهی ـ که هدف خلقت نیز هست ـ به رهبر و امام خویش اقتدا می‌کنند و امام هم، عبادت و بندگی خدا را در خدمت، هدایت و محبت به مردم می‌داند. بر همین اساس نشان داده می‌شود که منطق ارتباطات اجتماعی در جامعه ای که چنین نسخه‌ای از روابط سیاسی اجرا و اعمال می‌شود، متفاوت از جوامع مادی است و با مفهوم ولایت الهی توضیح داده می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها