تبیین هنجارهای توسعه عدالت زبانی در رسانه با رویکرد قرآنی/ نوشته : عبدالله بیچرانلو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

این مقاله با تبیین نقش زبان در ارتباطات انسانی، موضوع خنثی نبودن زبان در ارتباطات اجتماعی را تشریح کرده است. در فرایند ارتباطات رسانه­ای، رسانه­ها اقدام به بازنمایی واقعیات می­کنند و این بازنمایی رسانه‏ای، آمیخته به روابط و مناسبات قدرت است. از این رو، به منظور جلوگیری از انحراف در این زمینه، مفهومی با عنوان ”عدالت زبانی“ طرح شده است تا مبنای عمل رسانه­های جمعی قرار گیرد. نگارنده بـا رجوع به آیات قرآن کریم و تفسیرالمیزان، به دنبال پاسخ به این پرسش بوده است که الزامات و هنجارهایی که رسانه‌های جمعی می‌توانند آن‌ها را مبنای خط‌مشی‌گذاری محتوای زبانی خود قرار دهند، کدامند؟ برای این منظور، با استفاده از روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم، آیاتی از قرآن که به کاربرد عملی زبان یعنی گفتار، اشاره یا بر آن تمرکزی داشته­اند، مبنای تتبع قرار گرفتند. در مجموع، 1722 آیه قرآن کریم، شامل کلمۀ ”قول“ یا یکی از ریشه‌های آن و بافت (سیاق) این آیات؛ یعنی رکوع1 مربوط به آن‌ها در متن قرآن، بـررسی شده­اند. نتیجۀ این بررسی، دستیابی به الزاماتی در به‌کارگیری عادلانۀ زبان در ارتباط با مخاطبان است که رسانه‌ها می‌تـوانند در خـط‌مشی‌گذاری محتوای زبانی خود در دستور کار قرار دهند.

کلیدواژه‌ها