ارتباطات و رسانة دینی/ نوشته : فرح رامین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

انسان در هیچ برهه‌ای از زمان، بی‌ارتباط نزیسته است. هم‌چنان که دین در جوهرة خود از مقولة ارتباط است. این مقاله،‌ با تکیه بر ارتباط انسان‌ها با یکدیگر به ابزار اساسی این ارتباط یعنی رسانه می‌پردازد. بعد از تعریف ارتباط و رسانه و ذکر اقسام رسانه، رویکردهای محتوامحور و فناورمحور به رسانه بیان و نقادی شده و رویکرد اعتدال‌محور در باب تأثیر رسانه بر مخاطب و پیام دینی مطرح شده است.
نظریة محتوامحور، برای رسانه‌ها فقط جنبة ابزاری قائل است. رسانه بی‌هیچ دخل و تصرفی در محتوای پیام، تنها یک کانال ارتباطی برای انتشار پیام است. طرفداران این نظریه خود دو گروه‌اند: برخی مخاطب را در برابر محتوای پیام منفعل می‌دانند و گروهی وی را تا حدودی پویا و فعال تلقی می‌کنند. جریان‌های اوانجلیستی و نئواوانجلیستی از این قبیل هستند.
نظریة فناورمحور، معمولاً به تقابل ذاتی بین دین و رسانه معتقد است. طرفداران این نظریه معتقدند که رسانه به منزله دین جدیدی خود را بر انسان امروز تحمیل می‌کند. در این نظریه، رسانه نه بسان کانال ارتباطی پیام، بلکه به خودِ پیام تبدیل شده است.
این مقاله، با پرداختن به وجوه ضعف و قوت دو نظریه بالا، از رویکرد اعتدال‌محور دفاع  و بیان می‌کند که دین و رسانه در تعامل جدی با یکدیگرند؛ دین بر رسانه و متقابلاً رسانه بر دین تأثیر می‌گذارد

کلیدواژه‌ها