تحلیل نشانه‌شناختی فیلم محمد رسول‌الله (ص)/نوشته : سیده راضیه یاسینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

بازنمایی چهرۀ‌ اشخاص مقدس در آثار سینمایی از آغاز تاکنون، به انحای گوناگونی صورت گرفته‌است. با تأمل بر سیر تطور این موضوع می‌توان دریافت که هم راستا با تغییر نگرش‌‌ها و رویکردهای معنوی و عقلی تولیدکنندگان این آثار، جایگاه مقدسین نیز در منظر ایشان تغییر کرده و به‌تبع آن، بازنمایی چهره‌های مقدس در آثار سینمایی نیز دستخوش تغییر شده‌است. اکنون، با توجه به اقبال ملل مسلمان به تولید آثار سینمایی با مضامین دینی، نحوۀ بازنمایی پیامبران ادیان توحیدی در آثار سینمایی اهمیت خاصی یافته‌است؛ زیرا بر مبنای برخی ممنوعیت‌های مذهبی، باید از هر نوع چهره‌پردازی، در خصوص پیامبر اسلام و معصومین (ع)، پرهیز شود. از همین‌رو است که پرداختن به موضوع بازنمایی شخصیت‌های مقدس اسلامی در سینما که تصویرپردازی مؤلفۀ اصلی آن است، با چالش‌های مهم و پیچیده‌ای روبه‌رو شده‌است. تأملی بر آثار سینمایی تولیدشده در این‌باره و بررسی میزان تحقق تصویرپردازی متناسب با شأن معنوی بزرگان دینی، در عین پرهیز از نمایش مستقیم و کامل ایشان، می‌تواند از موانع موجود در این عرصه کاسته و مسیر را برای تولید آثار سینمایی مبتنی بر بازنمایی متناسب با شأن ملکوتی ایشان، هموار سازد.
این مقاله با مروری بر پیشینۀ موضوع تصویرپردازی از سیمای پیامبر اسلام (ص) در سینما به تحلیل نشانه‌شناختی فیلم محمد رسول‌الله (ص)، به‌عنوان مهم‌ترین فیلم متمرکز بر زندگی ایشان پرداخته‌است. تحلیل نشانه‌شناختی صحنه‌های منتخب این فیلم، بر اساس ادبیات نشانه‌شناسی، متن هر صحنه را در دو محور همنشینی و جانشینی بررسی می‌کند تا از آن صحنه، رمزگشایی شود. بر این اساس، نشان داده می‌شود که چگونه کارگردان این فیلم، با استفاده از نمادها و رمزگان گوناگون، تمهیداتی را در نگارش فیلمنامه، نحوۀ تصویربرداری، استفادۀ نمادین از موسیقی و ... اندیشیده‌است تا در عین بازنمایی وجود مقدس پیامبر اسلام با رویکردی تنزیه‌گرایانه، از ارائه تصویری جسمانی از پیامبر اسلام (ص) پرهیز کند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semiotic Analysis of “Mohammad the Messenger of God”

چکیده [English]

Representation of images of holy personalities in movies has taken place in different ways from the beginning till now. Thinking about the evolution of this issue, it can be realized that in line with the change in attitudes and spiritual and rational approaches of producers of these works, the status of holy personalities has also changed in their viewpoints and consequently representation of holy figures in movies has undergone changes. At present with respect to the interest shown by Muslim nations in production of movies with religious themes, the mechanism of representing prophets of monotheistic religions in movies has been attached special importance because on the basis of certain religious prohibitions any kind of depiction of the Prophet of Islam (PBUH) and his infallible household should be avoided. For this reason, dealing with the issue of representing Islamic holy personalities in movies, where depicting them is the main factor, has faced important and complicated challenges. Scrutinizing the produced movies in this respect and reviewing the level of depiction made in them in proportion with the spiritual status of religious noblemen and simultaneously avoiding their direct and complete depiction can reduce obstacles existing in this field and pave the way for producing movies based on reproduction in proportion with their divine status. Reviewing the history of depiction of the image of Prophet of Islam (PBUH) in movies, this paper provides a semiotic analysis of “The Message: the Story of Islam” or “Mohammad, the Messenger of God” as the most important film that focuses on the prophet’s life. On the basis of semiotics literature, the semiotic analysis of chosen scenes of this film reviews each scene in the paradigmatic and syntagmatic axes in order to decode that scene.
On this basis, it is shown how the director of the movie has devised provisions in writing the screenplay, the mechanism of filming and using music symbolically by applying various symbols and codes so that while representing the holy Prophet of Islam (PBUH) with a purifying approach he would avoid representing a physical image of the Prophet

کلیدواژه‌ها [English]

  • Purifying
  • Film
  • holy personality
  • Prophet of Islam (PBUH)