تحلیل سلسله مراتبی فازی موانع و چالش‌های شکل‌گیری خبرنگاری تحقیقی در صدا و سیما

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری علوم ارتباطات اجتماعی ، دانشگاه علامه طباطبایی (نویسنده مسئول) ، تهران ، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت رسانه،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران ، ایران

چکیده

روزنامهنگاری و خبرنگاری تحقیقی، یکی از تاثیرگذارترین شیوههای روزنامهنگاری در جهان است؛ با این حال، این سبک روزنامهنگاری با همه جذابیت و اهمیتی که دارد، از دیدگاه خبرنگاران و خبرگان رسانه، هنوز در ایران چندان شناختهشده نیست. هدف این مقاله "شناسایی موانع و چالشهای خبرنگاری تحقیقی در سازمان صداوسیما" است و پرسش اصلی این مقاله این است که با توجه به جایگاه صداوسیما در فضای رسانهای کشور، موانع و چالشهای خبرنگاری تحقیقی در صداوسیما کداماند؟ برای پاسخ به این سؤال، پس از بررسی ادبیات نظری و تجربی تحقیق، مصاحبههای نیمه ساختیافته با خبرگان انجام شده است. برای رسیدن به جامعة نمونه، ویژگیهایی تعریف شده است و درنهایت، افراد دارای آن ویژگیها، برای مصاحبه انتخاب شدهاند. نمونهگیری به صورت هدفمند بوده و با 30 نفر از استادان دانشگاه، مدیران ارشد خبر، سردبیران و خبرنگارانی مصاحبه شده که بیش از 10 سال سابقه کار حرفهای مرتبط داشتند؛ معیار بسندگی مصاحبهها، دستیابی به اشباع نظری بوده است. پس از کدگذاری، با استفاده از نرمافزار مکسکیودا، اولویت اثرگذاری هر یک از این عوامل، با بهرهگیری از تحلیل سلسهمراتبی و نظرات 10 نفر از داوران در نرمافزار ایاچپی مشخص شد. نتایج این پژوهش نشان میدهد پنج عامل فضای بستة سیاسی، فقدان امنیت شغلی خبرنگاران در ساختار کنونی سازمان صداوسیما و خبرنگاری وابسته به دولت/ حاکمیت، رشد فضای خبرنگاری سلبریتی و کاهش آموزش و سواد خبرنگاری، از اصلیترین موانع شکلگیری خبرنگاری تحقیقی در سازمان صداوسیما به شمار میروند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fuzzy Hierarchical Analysis of Barriers and Challenges to the Formation of Investigative Reporting in IRIB

نویسندگان [English]

  • Hossein Basirian Jahromi 1
  • Abbas Lotfi 2
1 PhD in Social Communication Sciences, Allameh Tabatabai University (corresponding author), Tehran, Iran
2 Senior expert in media management, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده [English]

Investigative journalism/ Reporting is one of the most influential journalistic methods in the world, but according to journalists and media experts, this style, with all its charms and importance, is still not well known in Iran. Accordingly, the main question of this article was that considering the role of national media in the country's media space, what are the obstacles and challenges of investigative journalism in IRIB? To answer this question, after reviewing the theoretical and experimental literature of the research, as well as in-semi structured interviews with experts have been conducted. The statistical population includes experts and experts in media management, managers of TV networks, senior managers of IRIB and all who have been experts in the field of media and investigative journalism. Sampling was purposeful and 30 respondents were selected from among university professors, senior news executives, editors and journalists with more than 10 years of professional experience. The criterion for the adequacy of the interviews was to achieve theoretical saturation. Using maxqda software, in the next step, the priority of the effectiveness of each of these factors was determined using hierarchical analysis using the opinions of 10 judges in AHP software. The results of this study show that five factors: closed political space, lack of job security of journalists in the current structure in IRIB and government-affiliated journalism, growth of celebrity journalist space and decline in journalism education and literacy are the main obstacles to the formation of investigative journalism in the Broadcasting Organization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • IRIB
  • Investigative Journalism
  • Political Space
  • Job Security
  • Fuzzy Hierarchical Analysis
  1. منابع

    افقه، سیدمرتضی. 1396. "اصلاح ساختار اداری برای جلوگیری از فساد اداری". تارنمای دنیای اقتصاد. بازیابی شده از:  https://otaghiranonline.ir/news2/8789

    بدیعی، نعیم و حسین قندی. 1383. روزنامه‌نگاری نوین. چاپ چهارم. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

    بصیریان جهرمی، حسین و فریماه فهیم دانش. 1394. " بررسی تطبیقی چگونگی به کارگیری نرم خبرها: مطالعه موردی بخش‌های خبری 20:30 شبکه دو سیما و 60 دقیقه تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی". فصلنامه رسانه، 26 (1): 105-124. بازیابی شده از: http://qjmn.farhang.gov.ir/article_50965.html

    بصیریان جهرمی، حسین. 1387. بررسی مقایسه‌ای میزان اعتماد به اخبار سیمای جمهوری اسلامی ایران و اخبار وب‌سایت‌های خبری و عوامل موثر بر آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات. تهران: دانشگاه صداوسیما.

    بصیریان جهرمی، حسین. 1389. " میزان اعتماد مخاطبان نخبه به اخبار وبسایت‌های فارسی زبان". فصلنامه رسانه‌های دیداری و شنیداری (رادیو ـ تلویزیون). 6 (11): 59-39. بازیابی شده از:

    http://javm.iribu.ac.ir/article_48431.html

    بیلان، محمدمجید. 1394. موانع و چالش‌هاى روزنامه‌نگارى تحقیقى در کردستان عراق. پایان‌نامة کارشناسى ارشد رشته علوم ارتباطات اجتماعی. دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات.

    حسینی، سیدمحمدمهدی. 1396. بررسی چرایی کاهش گرایش روزنامه‌نگاری ایران به گزارش تحقیقی (با تأکید بر ظهور رسانه‌های نوین ارتباطی).پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده مطالعات رسانه و علوم ارتباطات اجتماعی گروه روزنامه‌نگاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

    خانیکی، هادی. 1381. قدرت، جامعه مدنی و مطبوعات. تهران: انتشارات طرح نو.

    خبرگزاری ایمنا/ نخستین خبرگزاری شهر و شهروندی ایران1400. سه هزار نفر در تهران واکسن آسترازنکای قلابی زده‌اند. بازیابی شده از: https://www.imna.ir/news/515225

    دهقان، علیرضا. 1391. نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها. تهران: همشهری.

    رضائیان، مجید. 1395. موانع گزارش تحقیقی در ایران با عنایت به قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات تحقیقی کلاسی. دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشگاه آزاد تهران مرکز.

    رندال، دیوید. 1382. روزنامه‌نگاری حرفه‌ای. ترجمة علی‌اکبر قاضی‌زاده. تهران: مؤسسه انتشاراتی روزنامه ایران

    ساعی، منصور. 1399. "موانع ساختاری و حرفه‌ای نظارت رسانه‌ای برکنش دولت در ایران". فصلنامه فرهنگ ـ ارتباطات. 21 (2): 66-33. بازیابی شده از: http://www.jccs.ir/article_96357.html

    فرقانی، محمدمهدی. 1386. روزنامه‌نگاری تحقیقی، جزوه کارشناسی ارشد درس روزنامه‌نگاری. تهران: دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.

    قدسی‌پور، حسن. 1397. مباحثی در تصمیم‌گیری چند معیاره: برنامه‌ریزی چندهدفه (روش‌های وزن‌دهی بعد از حل). تهران: دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

    کاستلز، مانوئل. 1399. قدرت ارتباطات. ترجمه حسین بصیریان جهرمی. ویرایش دوم. چاپ دوم. تهران: انتشارات علمی ـ فرهنگی.

    لالمی، سیده‌شیده. 1389. موانع و چالش‌های شکل‌گیری روزنامه‌نگاری تحقیقی در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات.

    ماندگاری، محسن. 1386. " روزنامه‌نگاری بدون جریان آزادی اطلاعات غیرممکن است". مصاحبه سردبیر روزنامه جام‌جم)؛ خبرگزاری فارس؛ بازیابی شده از: https://www.farsnews.ir/news/8609240334

    مرکز تحقیقات صداوسیما. 1399. " نظرسنجی در مورد مخاطبان اخبار صداوسیما در فصل بهار ۱۳۹۹". بازیابی شده از: http://www.pririb.ir/portal/newsview/36953

    معتمدنژاد، کاظم. 1386. مبانی استقلال حرفه روزنامه‌نگاری. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.

    مک‌کوایل، دنیس. 1380. درآمدی بر نظریه ارتباط جمعی. ترجمه: پرویز اجلالی، تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.

    مهدی‌زاده، سیدمحمد. 1389. نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: نشر همشهری.

    مهرگان، محمدرضا. 1395. پژوهش عملیاتی پیشرفته. تهران: انتشارات کتاب دانشگاهی.

     

    Anderson David & Benjaminson, Peter. 1976. Investigative reporting. US: ‎ Indiana University Press.

    Bakir, Vian & Barlow, David M. 2007. Communication in the Age of Suspicion: Trust & the Medis. UK: Palgrave Macmillan.

    Bandurski, David & Hala, Martin. 2010. Investigative Journalism in ChinaEight Cases in Chinese Watchdog Journalism. Hong Kong: Hong Kong University Press

    Boyce, Carolyn & Neale, Palena. 2006. Conducting In-depth Interviews: A Guide for Designing and Conducting In-depth Interviews for Evaluation Input. Pathfinder International.

    Bradshow, Paul. 2008. Investigative Journalism. US: Routledge.

    De Burgh, Hugo. 2000. Investigative Journalism: Context and Practice. London, Routledge.

    King ,N. , & ؛ Horrocks , C. 2010. Interviews in qualitative research. Los Angeles: SAGE

    Pilger, John. 2005. Tell me no lies: Investigative journalism that changed the world Language Arts & Disciplines.

    1.