تحلیل وضعیت هویت اجتماعی زنان شهر تهران بر اساس استفاده از رسانه های اجتماعی و متغیرهای زمینه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.تهران , ایران

2 استادیار گروه علوم ارتباطات , دانشکده علوم انسانی , دانشگاه آزاد اسلامی , واحد تهران شرق.تهران , ایران ( نویسنده مسئول)

چکیده

 پژوهش حاضر، با هدف تحلیل وضعیت هویت اجتماعی زنان شهر تهران، بر اساس استفاده از رسانههای اجتماعی و متغیرهای زمینهای، بهویژه میزان تحصیلات، طراحی و اجرا شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و روش آن توصیفی ـ علی است که با تکنیک پیمایش و ابزار اندازهگیری پرسشنامه انجام شده است. جامعة آماری، شامل کلیة زنان ساکن شهر تهران در سال 1399، و نمونه آماری بر اساس جدول مورگان 300 نفر است. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامة محققساختة مربوط به میزان و نوع استفاده از رسانههای اجتماعی و پرسشنامة استاندارد هویت اجتماعی صفارینیا و روشن (1390) استفاده شده است. یافتههای حاصل از آزمون، فرضیة اصلی پژوهش را، مبنی بر " میزان و نوع استفاده از رسانههای اجتماعی و تحصیلات در هویت اجتماعی زنان شهر تهران نقش دارد" تأیید کرد. نتایج پژوهش، نشان داد که زنان شهر تهران، با  میانگین 77/3 از نظر " هویت اجتماعی" در سطحی بالاتر از حد متوسط قرار دارند. در مورد میزان و نوع استفادة زنان از رسانههای اجتماعی،یافتهها بیانگر این است که 9/10درصد از زنان کمتراز یکساعت در شبانه روز و حدود 90درصد آنها ، بیش از یکساعت از رسانههای اجتماعی استفاده میکنند. همچنین 90درصد زنان مورد مطالعه از تلگرام استفاده میکنند، که فقط حدود 5درصد آنها سابقة حضور کمتر از یکسال داشتهاند. از نظر سابقة حضور زنان مورد مطالعه در اینستاگرام نیز، یافتهها نشان داد، 5/84درصد زنان مورد مطالعه از اینستاگرام استفاده میکنند، و 5/15درصد زنان عضو اینستاگرام نبودهاند. نتایج پژوهش همچنین، بیانگر این است که میزان استفاده از شبکههای اجتماعی، در تبیین هویت اجتماعی زنان، حدود 3درصد نقش داشته و تحصیلات نیز، 2درصد دیگر به تبیین هویت اجتماعی اضافه کرده، در کل 5درصد از هویت اجتماعی آنها را نشان میدهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the social identity status of women in Tehran Based on the use of social media and contextual variables

نویسندگان [English]

  • Akram Boorboor 1
  • somayeh tajik esmaeili 2
1 Master of Science in Social Communication. Islamic Azad University, East Tehran Branch. Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Communication Sciences, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, East Tehran Branch. Tehran, Iran (Corresponding Author)
چکیده [English]

The present study was designed and conducted with the aim of analyzing the social identity of women in Tehran, based on the use of social media and contextual variables, especially the level of education. This research is applied one and its method is descriptive-causal which has been done with survey technique and questionnaire measurement tool. The statistical population includes all women living in Tehran in 2020, and the statistical sample is 300 people based on Morgan table.
To measure the research variables, a researcher-made questionnaire related to the amount and type of use of social media and the standard questionnaire of social identity Saffarinia and Roshan (2011) were used. The findings of the test confirmed the main hypothesis of the research, that "the amount and type of use of social media and education play a role in the social identity of women in Tehran." The results showed that women in Tehran, with an average of 3.77 in terms of "social identity" are above average. Regarding the extent and type of women using social media, the findings indicate that 10.9% of women use social media for less than an hour a day and about 90% of them use social media for more than an hour. Also, 90% of the women surveyed, use the telegram, of which only about 5% have a history of less than one year. In terms of the presence of women surveyed on Instagram, the findings showed that 84.5% of women surveyed use Instagram, and 15.5% of women were not members of Instagram. The results also indicate that the use of social networks in explaining the role of social identity of women, about 3% and education, adds another 2% to the explanation of social identity, resulting to the total of 5% of their social identity

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Media
  • Social Identity
  • Education
  • Women in Tehran
بهرامسری، شیما؛ امیرغایبی و حسن کیانی خوزستانی. 1396. " بهره‌مندی، آرشیو ملی ایران از شبکه‌های اجتماعی همراه نگرش مدیران و کارکنان". فصلنامه گنجینه اسناد. سال بیست و هفتم. دفتر دوم: 128ـ137.
پاستر، مارک. 1377. عصر دوم رسانه‌ها.  ترجمه غلامحسین صالحیار. تهران: مؤسسه ایران.
تاجیک‌ اسماعیلی، سمیه. 1391. تأثیر جهانی شدن بر هویت ملی و دینی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران. طرح پژوهشی معاونت پژوهش و فناوری. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.
تاملینسون، جان. 1381. جهانی شدن و فرهنگ. ترجمه محسن حکیمی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
توکلی، سعید؛ منصور لکورج و محمد هادی. 1399. " تأثیر شبکه‌های اجتماعی در تغییر ویژگی‌های شخصیتی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب". فصلنامه مدیریت و چشم‌انداز آموزش. دوره دوم. شماره 3: 48-35.
جنکینز، ریچارد. 1381. هویت اجتماعی. ترجمه تورج یاراحمدی. تهران:  نشر شیرازه.
جوادی‌نیا، سیدعلیرضا؛ مرتضی عرفانیان و محمدرضا عابدینی. 1391. " تأثیر استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی بر عملکرد و تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند". دوماهنامه مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. دوره 12. شماره 46: 598 ـ 606.
حاجیانی، ابراهیم و حمیدرضا محمدزاده. 1394. " بررسی تأثیر فضای مجازی (اینترنت) برهویت ملی دانشجویان". فصلنامه مطالعات ملی. سال شانزدهم.  شماره 61: 84 ـ67.
حاجیانی، ابراهیم. 1379. " تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه". فصلنامه مطالعات ملی. سال دوم. شماره 5. 193ـ288.
حافط‌نیا، محمدرضا. 1396. مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.
حبیبی، غلامحسین. 1393. بینش روش شناختی. تهران: کتاب همه.
دفلور، ملوین و اورت‌ای دنیس. 1387. شناخت ارتباطات جمعی. ترجمه سیروس مرادی. ج2. تهران: انتشارات صداوسیما.
رضائیان، عالیه و افسانه ادریسی. 1397. " تأثیر شبکه‌های اجتماعی و اعتماد اجتماعی بر مصرف فرهنگی نسل چهارم (دهة هشتادی‌ها) با تأکید بر تلگرام، اینستاگرام و توییتر". فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی. سال نهم. شماره 28: 57‌ـ82.
رهبرقاضی، محمودرضا. ۱۳۹۶. " بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر مصرف‌گرایی سیاسی". فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین. سال سوم. شماره ۱۱: 35-59.
رهبرقاضی، محمودرضا؛ عباس حاتمی و امین عباسی. 1397. "رابطه شبکه‌های اجتماعی مجازی و دگرگونی هویت‌های جمعی (با تأکید برهویت دینی، ملی و مدرن)". فصلنامه مجلس و راهبرد، سال 25.  شماره 95: 33 ـ 58.
رنجبر، زهرا؛ زهرا درویزاده و افسانه نراقی‌زاده. 1391. " مقایسه میزان و نوع استفاده از اینترنت در رابطه سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان شهر تهران". فصلنامه علوم اجتماعی واحد شوشتر. دوره 7. شمارة 27: 11 ـ 36.
ساروخانی، باقر و خدیجه رضایی‌قادی. 1391. " اینترنت و هویت ملی در میان کاربران". فصلنامه فرهنگ ارتباطات.  سال دوم. شماره 5: 51-71.
شامانی، اسماعیل؛ مهدی واحدی و داریوش نوروزی. 1395. " رابطه استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی با هویت جوانان شهر تهران".  فصلنامه فرهنگ مشاوره‌ای و روان‌درمانی.  سال 7.  شماره 28: 163-182.
شایگان، فریبا و فاطمه رستمی. 1390. " هویت اجتماعی و احساس امنیت (مطالعه موردی زنان تهران)". فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. دوره 3.  شماره 9: 149ـ182.
شکوری، علی و مریم رفعت‌جاه. 1387. " اینترنت و هویت اجتماعی". فصلنامه مجله جهانی رسانه (نسخه فارسی). دوره 3.  شماره 1: 1-17.
شهرام‌نیا، سیدامیرمسعود؛ راضیه مهرابی‌کوشکی و مهدیه پوررنجبر. 1393. " بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر میزان هویت ملی(مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه اصفهان)". فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست. سال سوم.  شماره 39: 121-141.
صفاری‌نیا، مجید. 1391. آزمون‌های روانشناسی اجتماعی و شخصیت. تهران: انتشارات کتاب ارجمند.
عباسی قادی، مجتبی و مرتضی خلیلی کاشانی. 1390. تأثیر اینترنت بر هویت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عدلی‌پور، صمد؛ وحید قاسمی و سیداحمد میرمحمد تبار. ۱۳۹۳. " تأثیر شبکه اجتماعی فیس‌بوک بر هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان".  فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. دوره هفتم. شماره ۱: 1-28.
علیخواه، فردین؛ سمانه کوهستانی و طاهره واقعه‌دشتی. 1396. " نقش شبکه‌های اجتماعی موبایلی در زندگی زنان (مطالعه موردی: شهر رشت)". فصلنامه زن در فرهنگ و هنر.  دوره 9.  شماره 4: 491-509.
کاروانی، عبدالطیف. 1397. " تعامل در فضای مجازی و تأثیر آن بر هویت ملی دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان". فصلنامه مطالعات ملی. سال نوزدهم. شماره 74: 113-128.
کاستلز، مانوئل. 1380. عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ (ظهور جامعه شبکه‌ای). ترجمه احد علیقلیان و افشین خاکباز. جلد 1. تهران: انتشارات طرح نو.
کاستلز، مانوئل. 1385. عصر اطلاعات، قدرت و هویت. ترجمه حسن چاوشیان. جلد 2. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
گیدنز، آنتونی. 1377. پیامدهای مدرنیته. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: نشر مرکز.
گیدنز، آنتونی. 1378.  تجدد و تشخص، جامعه  و هویت شخصی در عصر جدید. ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.
معمار، ثریا؛ صمد عدلی‌پور و فائزه خاکسار. 1391. " شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت(با تأکید بر بحران هویتی ایران)". فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. دوره اول.  شماره 4: 155-176.
نژاداصغری، زکیه. 1395. " بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی (تلگرام) بر تغییر هویت دینی کاربران". همایش ملی زنان، خانواده و شبکه‌های اجتماعی مجازی. انجمن ایرانی مطالعات زنان.
Asmaak shafie, Nayman, Osman. 2012. “constructing Identity through facebook profile”. Procedia social and Behavioral sciences. 65.
Baumeister, R. F. & Bushman, B. J. 2008. Social psychology. U.S.A: Thomson Publisher.
Chou, d. & hee, C. 2017. “Diseursive cnstruction of identities in a social networkeducatinal space”. Discourse, context & media. Vol.18.
Erikson, E. H. 1968. Identity,youth and crisis. New York: W.W.Norton.
Jans Lise. 2021. “Changing environmental behaviour from the bottom up: The formation of pro-environmental social identities”. Journal of Environmental Psychology.73.
Jenkines, R. 2000. “Categorization identity, social processes and epistemology”. Current Sociology, 48: 7-25.
Jenkines, R. 2008. Social Identity. London: Rutledge.
Kizgin, H. 2018. “The Impact of Social Media on Consumers’ Acculturation and Purchase Intentions”. Information Systems Frontiers, Volume 20, Issue 3: 503–514.
Laura, D. 2017. “What is the impact of Instagram’s Social Influencers on Consumer Attitude and Purchase Behaviour of lifestyle products”, Master en Sciences de Gestion.
Marino, c. &  et. al. 2016. “Modeling the contribution of personality, social identity and social norms to problematic Facebook use in adolescents”, Addictive Behaviors, Vol 63.
Mcmanus, Rechard. 2009. “Lomobile socialnetworks to check out”.
http://readwrite. Com/2009/01/04/10-mobile-social-network-redux        
Montalbano Lori,  L. 2019. “Gender, Race, and Social Identity in American Politics: The Past and Future of Political Access” Rowman & Littlefield, - 308.
Myers, D. G. 2009. Social  psychology. McGraw-Hill Book Company.
Nonan HW. 2019. Personal Identity. London: Routledge.
ttps://doi.org/10.4324/9781315107240