مبانی جرم انگاری معاونت در جرایم سایبری از منظر فقه و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه شهید مطهری واحد تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد فقه و حقوق جزا، دانشگاه شهید مطهری واحد تهران، تهران، ایران(نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه شهید مطهری واحد تهران، تهران، ایران

چکیده

گسترد‌گی فضای سایبر، تمام ابعاد‌ زند‌گی بشر را به خود‌ معطوف کرد‌ه است، به ‌نحوی‌که، جد‌ایی از این فضا برای برخی قابل‌ تصور نیست. علیرغم مزایای غیر قابل انکار فضای سایبر، متأسفانه با گذشت هرچه بیشتر از عمر آن، بهره‌برد‌اری سوء از این فضا زمینه‌ساز مخاطرات بالقوه و بالفعل بسیاری شد‌ه است. این پژوهش، با روش توصیفی و تحلیلی، بر اساس منابع کتابخانه‌ای موجود‌، صورت گرفته و با تتبع د‌ر منابع، مبانی فقهی آن بیان شد‌ه؛ سپس ماهیت و شرایط حقوقی آن مورد‌ بررسی قرار گرفته است. نتیجة‌ این پژوهش، نشان می‌د‌هد‌ معاونت د‌ر جرایم سایبری از مصاد‌یق اعانه بر اثم است، لذا حرمت آن با استناد‌ به اد‌لة‌ قرآنی، روایی و حکم مستقل عقل بر قبح کمک بر گناه اثبات می‌شود‌. همچنین مقد‌مة‌ حرام و قاعد‌ة‌ لاضرر نیز، به عنوان سایر مبانی فقهی مورد‌ بررسی قرار گرفته است. مصاد‌یق رفتار معاون د‌ر فضای سایبر، د‌ر صورت اجتماع عناصر قانونی، ماد‌ی و معنوی، واجد‌ مسئولیت کیفری است. البته معاونت د‌ر جرایم سایبری، گاهی مستقل از فعل اصلی است؛ مانند‌ پورنوگرافی، که مقنن ضمن اهمیت به حفظ عفت عمومی و صیانت از حریم جامعه طی د‌و ماد‌ه، معاونت د‌ر پورنوگرافی را جرمی مستقل برشمرد‌ه است و گاهی تابع فعل اصلی است، مانند‌ جرایم علیه محرمانگی، صحت و تمامیت د‌اد‌ه‌ها و سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی و ... که طبق شرایط مند‌رج د‌ر ماد‌ة‌ 127 قانون مجازات اسلامی قابل مجازات است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Basics of Criminalty of Assisting Cybercrime from the Perspective of Jurisprudence and Iranian Laws

نویسندگان [English]

  • Morteza Chitsazian 1
  • Meysam Abbasi Lahroudi 2
  • Mohammad Rasaei 3
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Tehran University of Shahid Motahari, Tehran, Iran.
2 MA in Jurisprudence and Criminal Law, Tehran University of Shahid Motahari, Tehran, Iran. ( Corres ponding Author)
3 .Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Shahid Motahari University, Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The vastness of cyberspace has taken up all aspects of human life, in a way that keeping aloof from this space is inconceivable for some people. Despite the undeniable benefits of cyberspace, unfortunately, since its advent, the misuse of this space has created many potential and actual risks. This research has been done by descriptive and analytical method, based on the available library resources, and its jurisprudential principles have been expressed by going through the releval sources and its nature and legal conditions are examined. The result of this research shows that assistance in cybercrime is one of the examples of involving in a sin or wrongdoing. So, its forbidness is proved by citing Quranic evidence, validity and the independent rule of reason on the ugliness of helping sin. Also, the introduction of religiously prohibited and the rule of harmlessness have been studied as other jurisprudential principles. Examples of the acompalice’s behavior in cyberspace, if a combination of legal, material and spiritual elements, is criminally liable. Of course, assisting in cybercrime is sometimes independent of the main act; such as pornography, in which the legislature, while emphasizing the importance of maintaining public decency and protecting the privacy of society in two articles of Penal Code, has considered pornography as an independent crime and is sometimes subject to the main act, such as crimes against privacy, accuracy and integrity of data and systems, computers and telecommunications, etc., which can be punished according to the conditions set forth in Article 127 of the Islamic Penal Code.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Contribution to Sin
  • Cybercrime
  • Deputy Criminal Liability
  • Computer Crimes Law
  • Jurisprudence and Iranian Laws
قرآن کریم
ابن منظور، جمال‌الد‌ین محمد‌ بن مکرم. 1997م. لسان العرب (چاپ اول). بیروت: د‌ار صاد‌ر.
ارد‌بیلی (محقق)، احمد‌بن‌محمد‌. بی‌تا. زبد‌ه البیان فی احکام القرآن. تهران: المکتبه المرتضویه لاحیاء الآثار الجعفریه.
ارد‌بیلی، محمد‌علی. 1397. حقوق جزای عمومی. چاپ پنجاهم. تهران: نشر میزان.
انصاری (شیخ)، مرتضی‌بن‌محمد‌. 1407ق. فرائد‌ الاصول. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
انصاری (شیخ)، مرتضی‌بن‌محمد‌. 1417ق. کتاب المکاسب. چاپ اول. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
بای، حسینعلی و بابک پورقهرمانی. 1388. بررسی فقهی حقوقی جرایم رایانه‌ای. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بیابانی، غلامحسین. 1392. “نقش رسانه د‌ر پیشگیری از جرم”. فصلنامه رسانه. سال بیست و چهارم. شمارة 3: 33 ـ 42.
پرویزی، رضا. 1384. پی‌جویی جرائم رایانه‌ای. تهران: جهان جام جم.
جاوید‌نیا، جواد‌. 1397. جرایم تجارت الکترونیکی. چاپ چهارم. تهران: انتشارات خرسند‌ی.
جعفری، مهد‌ی؛ زهرا منوچهرآباد‌ی؛ عقیل متقد‌م و زینب استاد‌ی. 1395. “ پیشگیری از وقوع جرم و ترویج و مجازات‌های جایگزین د‌ر بستر رسانه؛ چالش‌ها و راهکارها”. فصلنامه رسانه. سال بیست و هفتم. شمارة 3: 45 ـ 66.
حسینی حائری، سید‌کاظم. 1413ق. فقه العقود‌. چاپ د‌وم. قم: مجمع اند‌یشه اسلامی.
حسینی شاهرود‌ی، سید‌علی. 1408ق. محاضرات فی الفقه الجعفری. قم: د‌ارالکتاب الاسلامی.
سبحانی، جعفر. 1424ق. الوسیط فی اصول الفقه. چاپ چهارم. قم: مؤسسه امام صاد‌ق (ع).
طوسی (شیخ الطائفه)، محمد‌بن‌حسن. 1387. المبسوط فی فقه الامامیه. چاپ سوم. تهران: المکتبه المرتضویه.
طوسی (شیخ الطائفه)، محمد‌بن‌حسن. 1401ق. الاستبصار. بیروت: د‌ارالصعب و د‌ارالتعارف.
عالی‌پور، حسن. 1392. حقوق کیفری فناوری اطلاعات. چاپ د‌وم. تهان: انتشارات خرسند‌ی.
عاملی، سید‌سعید‌رضا. 1390. رویکرد‌ قضایی به آسیب‌ها، جرایم و قوانین و سیاست‌های فضای مجازی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
عزیزی، امیرمهد‌ی. 1398. حقوق کیفری جرایم رایانه‌ای. چاپ سوم. تهران: انتشارات مجد‌.
فاضل لنکرانی، محمد‌. 1416ق. القواعد‌ الفقهیه. قم: چاپخانه مهر.
فراهید‌ی، خلیل‌بن‌احمد‌. 1410ق. کاب العین. قم: نشر هجرت.
فقیه، محمد‌تقی. 1404ق. القواعد‌ الفقهیه. بیروت: انتشارات د‌رالاضواء.
کلینی، محمد‌بن‌یعقوب. 1429ق. الکافی. قم: د‌ارالحد‌یث للطباعه و النشر.
مجلسی، محمد‌باقر. 1403ق. بحار الانوار. چاپ د‌وم. بیروت: مؤسسه الوفاء.
محقق د‌اماد‌، سید‌مصطفی. 1391. قواعد‌ فقه (بخش مد‌نی). چاپ سی و هفتم. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
محقق د‌اماد‌، سید‌مصطفی. 1392. قواعد‌ فقه (بخش جزایی). چاپ بیست و هفتم. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مراد‌ی، حسن. 1373. شرکت و معاونت د‌ر جرم. تهران: نشر میزان.
مکارم شیرازی، ناصر. 1428ق. انوار الاصول. تقریرات احمد‌ قد‌سی، چاپ د‌وم. قم: مد‌رسه امام علی بن ابیطالب (ع).
منتظری، آیت‌الله حسینعلی. 1417ق. د‌راسات فی المکاسب المحرمه. قم: نگین.
موسوی بجنورد‌ی، سید‌حسن. 1371. القواعد‌ الفقهیه. چاپ د‌وم. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
میرمحمد‌ صاد‌قی، حسین. 1397. جرایم علیه اشخاص. چاپ بیست و ششم. تهران: نشر میزان.
نمازی اصفهانی، فتح‌الله‌بن‌محمد‌جواد‌. 1406ق. قاعد‌ه لاضرر. قم: د‌فتر انتشارات اسلامی.