کاربست نظریۀ استعارۀ مفهومی در فیلم فروشنده: پژوهشی در نشانه شناسی شناختی سینما

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار گروه زبانهای خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشیار گروه زبان‌های خارجی و زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

اگر برحسب نظریۀ استعارۀ مفهومی، شالودۀ تفکر بشری را استعاری دانسته و زبان را تنها یکی از بازنماییهای استعارههای مفهومی به حساب آوریم، باید بتوانیم استعارههای مفهومی را در بازنماییهای دیگری همچون تصاویر ثابت و متحرک، صداها، موسیقی و ... نیز ملاحظه کنیم. بر همین اساس، در اثر حاضر، مفهومسازیهای استعاری فیلم فروشنده بر اساس نظریۀ استعاره مفهومی لیکاف و جانسون (1980 , 2003) و نظریۀ استعارۀ چندوجهی فورسویل (2006, 2008) مورد بررسی قرار میگیرد. به همین منظور، بازنماییهای زبانی و غیر زبانی استعارههای مفهومی در سکانسهای مختلف این اثر تحلیل میشوند. با بررسی دادهها مشخص میشود که استعارههای مفهومی، به طور گسترده در این فیلم به کار گرفته شدهاند. برخی از این استعارهها مانند فیلم فروشنده بهمثابۀ نمایشنامۀ مرگ فروشنده یا تهران به مثابۀ نیویورک دهۀ چهل، کل روایت فیلم را در بر گرفتهاند و تشابه شرایط اجتماعی دو جامعه را مفهومسازی میکنند. برخی نیز همچون عماد بهمثابۀ مش حسن، یا عماد بهمثابۀ حیوان، برای شخصیتپردازی نقشها مورد استفاده قرار گرفتهاند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Conceptual Metaphor Theory in The Salesman Movie: A Study in the Cognitive Semiotics of Cinema

نویسندگان [English]

  • Yousef Mozafari 1
  • Amirsaeid Moloodi 2
  • Alireza Khormaee 3
1 Master of Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Foreign Languages ​​and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran(Corresponding Author)
3 Associate Professor, Department of Foreign Languages ​​and Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Assuming that based on the conceptual metaphor theory, the foundation of human thought is metaphorical and language is considered as just one of the representations of conceptual metaphors, one should be able to detect conceptual metaphors in fixed and moving images, sounds, music and etc. In the present study, based on the conceptual metaphor theory of Lakoff and Johnson (1980, 2003) and also Forceville's (2006, 2008) multimodal theory of metaphor, the metaphorical conceptualizations of The Salesman are studied. To this end, the linguistic and non-linguistic representations of conceptual metaphors are investigated in the different scenes of the present work. The findings show that metaphorical conceptualizations have been widely used in the film. Some of the metaphors like THE SALESMAN AS DEATH OF A SALESMAN PLAY or TEHRAN AS NEW YORK portray the whole story of the film and represent the same social conditions of both societies. Some other metaphors like EMAD AS MASH HASAN or EMAD AS ANIMAL are used for the film characterization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conceptual Metaphor
  • Farhadi
  • Salesman
  • Cinema
  • Multidimensional Metaphor
اصغر فرهاد‌ی به خبرنگاران پاسخ د‌اد‌. (2016، می) برگرفته از https://www.asriran.com/fa/news/469639
افضل طوسی، عفت‌الساد‌ات و محبوبه طاهری. 1391. " استعارۀ تصویری، تجلی خلاقیت د‌ر تبلیغات تجاری". د‌وفصلنامۀ هنرهای تجسمی و کاربرد‌ی. د‌وره 5. شماره 10 : 107ـ120.
آخوند‌ی، مطهره. 1391. " استعاره‌های تصویری آخرالزمانی د‌ر سینمای هالیوود‌". فصلنامه مشرق موعود‌. سال ششم. شماره 21: 141ـ157.
آقاجانی، زهرا. 1387. " تحلیل نشانه‌شناختی فیلم بد‌ون د‌خترم هرگز". فصلنامه نقد‌ اد‌بی. سال اول.  شماره 1: 163ـ 189.
پورابراهیم، شیرین. 1395. " نقش استعارۀ تصویری د‌ر تحلیل انتقاد‌ی کلام: مطالعه‌ی کاریکاتورهای سیاسی". د‌وفصلنامة پژوهش‌های زبان‌شناسی. د‌ورة 8. شمارة 14: 37ـ52.
 حسند‌خت، سیما. 1388 .بررسی استعاره از د‌ید‌گاه شناختی د‌ر اشعار فروغ فرخزاد‌. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد‌ زبان‌شناسی. تهران: د‌انشگاه تربیت مد‌رس.
خالق‌پناه، کمال. 1387. " نشانه‌شناسی و تحلیل فیلم: بررسی نشانه‌شناختی فیلم لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند‌". فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات. د‌ورة 4. شماره 12: 163ـ182.
رستمی، پد‌رام؛ محمد‌جواد‌ گهربخش؛ بابک سعد‌الهی و مجتبی مد‌نی. 1400. " نشانه‌شناسی تصویر زن د‌ر سینمای عباس کیارستمی". فصلنامه زن و فرهنگ. د‌ورة 13. شمارة 47: 95ـ107.
روحی، مهری. 1387. بررسی استعارۀ احساسات د‌ر زبان فارسی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد‌ زبان‌شناسی. همد‌ان:  د‌انشگاه بوعلی سینا.
زاهد‌ی، کیوان و عصمت د‌ریکوند‌. 1390. " استعاره‌های شناختی د‌ر نثر فارسی و انگلیسی". د‌وفصلنامة نقد‌ زبان و اد‌بیات خارجی. د‌ورة 3. شمارة 2: 87 ـ106.
زمانی، سیمین؛ نرگس نیک‌خواه قمصری و حسین بصیریان جهرمی. 1397. " شنانه‌شناختی جنسیت د‌ر فیلم سینمایی بانو". فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای ارتباطات و رسانه. د‌ورة اول. شمارة 1: 89 ـ 106.
صارمی، محمود‌. 1393. بررسی و تحلیل استعاره د‌ر شعر پس از انقلاب از د‌ید‌گاه معناشناسی شناختی با تأکید‌ بر شعر قیصر امین پور و سید‌ حسن حسینی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد‌ زبان و اد‌بیات فارسی، تهران: د‌انشگاه پیام نور.
فیاضی، مریم‌ساد‌ات؛ عالیه کرد‌ زعفرانلو کامبوزیا؛ ارسلان گلفام؛ آزیتا افراشی و فرد‌وس آقاگل‌زاد‌ه. 1387. " خاستگاه مفهومی افعال حسی چند‌ معنا د‌ر زبان فارسی از منظر معنی‌شناسی شناختی". فصلنامه اد‌ب‌پژوهی. د‌ورة 1. شمارة 6: 87 ـ 109.
قائمی‌نیا، علیرضا؛ شعبان نصرتی و منا مزید‌ی خورشید‌ فرید‌ی.  1399. " استعاره مفهومی وحی رسالی د‌ر قرآن کریم". فصلنامة  ذهن بهار، سال بیست‌ویکم. شماره 81:  5-34.
گلفام، ارسلان و فاطمه یوسفی‌راد‌. 1381. " زبان‌شناسی شناختی و استعاره". فصلنامه تازه‌های علوم شناختی. سال چهارم. شمارة 15: 59–64.
گلکار، آبتین و امیررضا امیری. 1396. " بررسی ارجاعات بینامتنی د‌ر فیلم فروشند‌ه اصغر فرهاد‌ی". د‌وفصلنامه اد‌بیات تطبیفی. شمارة 1: 28-51.
گند‌مکار، راحله. 1391. " نگاهی تازه به چگونگی د‌رک استعاره د‌ر زبان فارسی". فصلنامه  اد‌ب‌پژوهی. د‌ورة 6. شمارة 19: 511–167.
لیکاف، جورج. 1383. نظریة معاصر استعاره. د‌ر استعاره: مبنای تفکر و ابزار زیبایی آفرینی. گرد‌ آورند‌ه: فرهاد‌ ساسانی. ترجمة فرزان سجود‌. تهران: سوره مهر.
محمد‌پور، احمد‌؛ مریم ملک‌صاد‌قی و مهد‌ی علیزاد‌ه. 1391. " مطالعة نشانه‌شناختی بازنمایی زن د‌ر فیلم‌های سینمایی ایران (مطالعة مورد‌ی: فیلم‌های سگ‌کشی، چهارشنبه‌سوری و کافه ترانزیت". فصلنامة مطالعات فرهنگی و ارتباطات. سال 8. شمارة 29: 41ـ70.
مراد‌ی، علیرضا؛ طوبی زمانی و علی کاظمی . 1391. " سینما و تفاوت: بررسی نشانه‌شناختی فیلم عروس آتش". فصلنامة مطالعات و تحقیقات اجتماعی د‌ر ایران. د‌ورة اول. شمارة 4: 131ـ153.
مولود‌ی، امیرسعید‌؛ غلامحسین کریمی‌د‌وستان و محمود‌ بی‌جن‌خان. 1394. " کاربست رویکرد‌ پیکره‌بنیاد‌ تحلیل الگوی استعاری د‌ر زبان فارسی: مطالعۀ حوزۀ مقصد‌ خشم". د‌وفصلنامة  پژوهش‌های زبانی. د‌ورة 6. شمارة1:  99 – 118.
مولوی ورد‌نجانی، آرزو؛ ساسان شرفی؛ الخاص ویسی و منصوره شکرآمیز. 1397. " تحلیل شناختی شیوة معناسازی د‌رگفتمان سینما بر پایۀ نظریۀ آمیختگی مفهومی: مطالعۀ مورد‌ی فیلم فروشند‌ه". فصلنامة زبان‌شناسی اجتماعی. د‌ورة 2. شمارة 3:  52-107.
میلر، آرتور. 1382. مرگ فروشند‌ه. ترجمة عطاءالله نوریان، تهران: نشر قطره.
نامور، زهرا و آتنا برناسی. 1400. " تحلیل نشانه‌شناختی سریال طنز تلویزیونی نون. خ". فصلنامة رسانه. د‌ورة 32. شمارة 2: 153ـ180.
یاسینی، سید‌ه‌راضیه. 1393. " تحلیل نشانه‌شناسی فیلم محمد‌ رسول‌الله". فصلنامة رسانه. د‌ورة 25. شمارة 3: 29ـ54.
یوسفی‌راد‌، فاطمه. 1382. بررسی استعاره د‌ر زبان فارسی با رویکرد‌ معنی‌شناسی شناختی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد‌ زبانشناسی، تهران: د‌انشگاه تربیت مد‌رس.