رویکرد بازی های رایانه ای در اخلال نظم و امنیت اجتماعی (مطالعه موردی: اعتیاد و ارتکاب جرایم مواد مخدر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه مبارزه با مواد مخدر, دانشکده علوم و فنون اطلاعات و آگاهی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

2 استادیارگروه امنیت , دانشکده فرماندهی و ستاد دانشگاه علوم انتظامى امین, تهران , ایران .

چکیده

امروزه برخی از بازیهای رایانهای، با ارائة محتوای مرتبط با آموزش کِشت، تولید، توزیع، قاچاق و کسب درآمدهای نامشروع از طریق تجارت مواد اعتیادآور، در حال ترویج فرهنگ اعتیاد و مصرف مواد مخدر و ایجاد اختلال در نظم و امنیت اجتماعی هستند. هدف پژوهش حاضر،  بررسی رویکرد بازیهای رایانهای در اخلال نظم و امنیت اجتماعی از طریق ترویج اعتیاد و ارتکاب جرایم مواد مخدر است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش، پژوهشی ترکیبی و از نوع اکتشافی است. جامعة آماری در بخش کیفی پژوهش، که بر اساس نظریة دادهبنیاد صورت گرفته، 16 نفر از خبرگان، شامل گیمرهای (بازیکنان) حرفهای، معاونان پلیس مبارزه با مواد مخدر و همچنین معاونان ستاد مبارزه با بازیهای رایانهای غیرمجاز هستند. در بخش کمی نیز، 73 نفر از معتادان تحت درمان 18 تا 23ساله که حضور در میدان بازیهای رایانهای را تجربه کرده و به موضوع تحقیق نیز آشنایی کامل داشتند، با استفاده از روش نمونه‏گیری هدفمند در دسترس، برای نمونة آماری تحقیق انتخاب شدهاند. برای سنجش روایی از روش روایی صوری و محاسبة پایایی پرسشنامه بخش کیفی از روش پایایی بین دو کدگذار و برای محاسبة پایایی بخش کمی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. ضریب پایانی بین دو کدگذار 79درصد و ضریب آلفای کرونباخ 801/0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات بخش کیفی از روش تحلیل محتوا و کدگذاری با استفاده نرمافزار MAXQDA و برای تحلیل دادههای کمی حاصل از پرسشنامة محققساخته از آزمون تی تکنمونه و از نرمافزار SPSS استفاده شده است. یافتهها نشان داد، رویکردهای بازیهای رایانهای، در گرایش به اعتیاد و ارتکاب جرایم مواد مخدر، که موجبات اخلال در نظم و امنیت اجتماعی را نیز فراهم خواهد آورد، عبارت از: رویکرد ترویجی ـ تبلیغی، با نقش بیشتر از زیاد؛ رویکرد درآمدزایی و قدرتنمایی، با نقش متوسط؛ رویکرد تربیتیـ  آموزشی، با نقش بیشتر از متوسط و درنهایت رویکرد عادیسازی، با نقش کمی بیشتر از حد متوسط است. نتایج تحقیق نشان داد که بازیهای رایانهای در صددند، با بهرهگیری از اقدامهایی نظیر ایجاد وسوسة مالی، ترویج فرهنگ غربی در جهت مصرف و آموزش نحوة استعمال انواع مواد مخدر، روشهای تولید انواع مواد اعتیادآور، کاهش ترس و نگرانی و سایر مؤلفههای دیگر از قبیل گسترش دامنة خشونت و افزایش اعتمادبهنفس کاربران، موجبات تحریک و گرایش به جرایم مواد مخدر را، بین بازیکنان و اخلال نظم و امنیت اجتماعی فراهم سازند.

کلیدواژه‌ها


آبخیز، امین. 1396. ارتباط فضای مجازی با گرایش به اعتیاد دانش‌آموزان استان فارس، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.
اخوان‌مقدم، زهره. 1399. کتابشناسی روش تحقیق. تهران: انتشارات کلک مشاطه.
آذری، سعید. ۱۳۸۸. " بازی‌های رایانه‌ای و خشونت"، فصلنامة پژوهش و سنجش. دورة 15، شمارة ۵۴:  121ـ137.
اسدی، علی و محمد شمسی. 1396. " فرصت‌ها و تهدیدهای فضای مجازی با تأکید بر دیدگاه مقام معظم رهبری، کنفرانس ملی رویکردهای نوین علوم انسانی در قرن 21".  رشت، دانشگاه امام صادق (ع). پردیس خواهران.
بربر، مسعود. ۱۳۹۲. " بازی‌های رایانه‌ای فرصت یا تیل یاد".  کتاب ماه علوم و فنون.  شمارة ۷۷: 32ـ39.
پورمنافی، ابوالفضل و ابراهیم قربانی. 1397. " پیشگیری نوین: نقش رسانه مجازی  در پیشگیری از گرایش به مواد مخدر در فضای سایبر".  فصلنامة اعتیادپژوهی.  سال 12،. شمارة 49: 9ـ22.
جباری، طاهره و سیدمحمد حسینی. 1394. " پرخاشگری رایانه‌ای (تأثیر‌گذاری بازی‌های ویدیویی خشن در کودکان و نوجوانان)". فصلنامة دانش انتظامی. دورة 6.  شمارة 23: 32ـ 48.
حسین‌زاده، بهنام و ابراهیم قربانی. 1396. " بررسی و رتبه‌بندی روش‌های مؤثر در پیشگیری از بحران اعتیاد به مواد مخدر در بین زنان شهرستان ارومیه". دوفصلنامة پژوهش‌های اجتماعی. سال 2. شمارة 3: 79ـ100.
خدابنده، عیسی؛ پرویز جباری و غلام جباری. 1393. " بررسی تأثیر بازی‌های رایانه‌ای غربی در 1ـ10.
زکوی، مهدی. 1396. " تأثیر بازی‌های رایانه‌ای بر تمایلات بزهکارانه و انحراف کودکان و نوجوانان گیم‌نتی". فصلنامة مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات.  18 (38): 103ـ131.
زمانی عشرت؛  ملیحه چشمی و نسیم هدایتی 1388. " تأثیر اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای بر سلامت جسمی و روانی دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی شهر اصفهان".  فصلنامة اعتیاد و سلامت. 1 (2): 98ـ105.
ساروخانی، باقر. ۱۳۸۱. نقش وسایل ارتباط جمعی در پیشگیری از وقوع بزهکاری. تهران: معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور.
طاهری، صدرالدین و احمد مصطفوی. 1399." گونه‌شناسی بن‌مایه‌های دیداری و شنیداری در رسانه بازی  دیجیتال". فصلنامة رسانه. (31) 1: 123 ـ 146.
عباسی قادی؛ مجتبی و مرتضی خلیلی کاشانی.۱۳۹۰. تأثیر اینترنت بر هویت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
علیوردی‌نیا، اکبر. 1387. " اینترنت و سوء مصرف مواد مخدر".  فصلنامة مطالعات فرهنگی و ارتباطات. دورة 1. شمارة 3: 155ـ170.
غنجی، علی (1386). کلیات مواد مخدر. تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.
فضل‌اللهی، سیف‌الدین و منصوره  ملکی. ۱۳۹۰. " آثار سوء تربیتی بازی‌های رایانه‌ای بر کودکان از دیدگاه مربیان پرورشی ناحیه ۲ قم". دو فصلنامة اسلام و پژوهش‌های تربیتی/ شمارة ۲: 125 ـ 144.
قربانی، ابراهیم. 1397. " ارائه الگوی واکنش سایبری در جهت برون‌رفت از بحران اعتیاد به مواد مخدر در فضای مجازی". فصلنامة علمی‌پژوهشی پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی. سال 13. شمارة 51: 80ـ59.
قربانی، ابراهیم. 1399. مبارزه با مواد مخدر و روان‌گردان در فضای مجازی. چاپ اول. تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.
قربانی، ابراهیم؛ جواد کیانی؛ علی ابراهیمی و اسدالله مالکی. 1396. " پیش‌بینی سهم فضای سایبر (شبکه‌های مجازی) در میزان گرایش به سوءمصرف مواد مخدر و روانگردان". فصلنامة پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی. 12(46): 9ـ27.
قربانی، ابراهیم؛ محمدتقی فتاح؛ وحید منصوری‌فرو مختار بهرامی‌مهر. 1391. " بررسی تهدیدات و تأثیرات قاچاق مواد مخدر از مرز بین ایران و افغانستان و عملکرد جمهوری اسلامی ایران در امر مبارزه". فصلنامة  علوم و فنون مرزی. سال 1. شمارة 2: 67ـ86.
منطقی، مرتضی. ۱۳۸۰. بررسی پیامدهای بازی‌های ویدئویی و رایانه‌ای. تهران: انتشارات فرهنگ و دانش.
یوسف‌پور، احمد و ام‌البنین حاج‌اسماعیلی. 1396. " بررسی علل عوامل گرایش فرزندان به فضای مجازی، مطالعه موردی بازی‌های رایانه‌ای وتاثیر آن بر خشونت نوجوانان وجوانان". سومین کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: مرکز توانمندسازی مهارت‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه.