تحلیل نشانه شناختی سریال طنز تلویزیونی "نون. خ"

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان شناسی ,و زبان های خارجی ,دانشگاه پیام نورقزوین , قزوین , ایران.

2 کارشناس ارشد زبانشناسی همگانی, دانشگاه پیام نور قزوین, قزوین , ایران.

چکیده

ما اغلب، برای ادراک جهان پیرامون خود از واسطهای تصویرساز به نام رسانه استفاده میکنیم، که واقعیت در متون آن پیشاپیش رمزگذاری میشود؛ رمزگذاریهایی که در روند ادراک و القای ایدئولوژی، منجر به رمزگشاییهای مختلفی میشوند. رسانة پرمخاطب تلویزیون، نقش مهمی در آموزش مفاهیم اخلاقی و تربیتی، سرگرمسازی، تولید و جهتدهی ایدئولوژیکی و الگوسازی در جامعه دارد. برنامه‌‌های تلویزیونی و بهویژه سریالهای ایرانی، نهتنها آیینهای برای بازنمایی شرایط اجتماعی موجود در یک جامعه هستند، بلکه به عنوان الگوی ایدئولوژیکی گفتمانها برای اعضای جامعه نیز عمل میکنند.
مطالعة حاضر، با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و نظریة نشانه‌شناسی جان فیسک، با هدف توصیف نشانه‌شناختی از نحوة بازنمایی رمزگان‌های مختلف اجتماعی و ایدئولوژیکی حاضر در روابط موجود در سریال طنز نون. خ در پی پاسخ به این سوال است که لایه‌های صریح و پنهان معانی گفتمانی در این سریال تلویزیونی به چه نحوی کدگذاری شده و کارکرد ایدئولوژیکی آن چگونه است. نتایج پژوهش نشان داد این سریال، به‌مثابة یک متن، مضامین خاصی را در قالب گفتمان‌های غالب اصالت‌گرایی، جمع‌گرایی، همنوع‌گرایی، طبیعت‌گرایی

کلیدواژه‌ها


اتابک، محمد و محمد عزیزی. 1397. " روایت تلویزیونی و فرهنگ: تحلیل نشانه‌شناختی ارزش‌های غالب در سریال تلویزیونی پایتخت 5". فصلنامة  جامعه، فرهنگ، رسانه. دورة 7. شمارة 29. 79-102.
احمدی، بابک. 1382. ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز.
استریناتی، دومینیک. 1392. مقدمه‌ای بر نظریات فرهنگ عامه. ترجمة ثریا پاک نظر. تهران:  انتشارات کتابخانه فروردین.
استوری، جان. 1386. مطالعات فرهنگی در فرهنگ عامه. ترجمة حسین پاینده. تهران: نشر آگه.
 اکو، اومبرتو. 1389. نشانه‌شناسی. ترجمة پیروز ایزدی. تهران:  انتشارات ثالث.
آسابرگر، آرتور. 1389. روش‌های تحلیل رسانه‌ها. ترجمة پیروز اجلالی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
 بارت، رولان. 1386. لذت متن. ترجمة پیام یزدانجو. تهران: نشر مرکز.
 بارت، رولان. 1394. اسطوره امروز. ترجمة شیرین‌دخت دقیقیان. چاپ هفتم. تهران: نشر مرکز.
بروجردی علوی، مهدخت؛ سیدمحمد مهدی‌زاده طالشی و محسن شاکری‌نژاد. 1398. "بازنمایی زنان چادری در سریال‌های تلویزیونی ایران". فصلنامة رسانه‌های دیداری و شنیداری. دورة 13. شمارة 29: 184-207.
 بشیر، حسن؛ حسن مسعودی و پروانه صفیه. 1397. " تحلیل گفتمان سریال پایتخت 4: بازنمایی تعارض نقش سنتی با نقش اجتماعی زن ایرانی". فصلنامة زن در فرهنگ و هنر. دورة 10. شمارة 1 : 75-95. 
 چندلر، دانیل. 1386. مبانی نشانه‌شناسی. ترجمة مهدی پارسا. تهران: انتشارات سوره مهر.
سپهری، محمدباقر. 1398. " بازنمایی آسیب‌های اجتماعی در سریال‌های تلویزیونی (تحلیل محتوای سریال‌های شبکه سبلان اردبیل در طی سالهای 1385-1395)". فصلنامة مطالعات رسانه‌ای. دورة 14. شمارة 4: 131‌ـ 145.
سجودی، فرزان. 1387. نشانه‌شناسی کاربردی. ویرایش دوم. تهران: نشر علم.
شامخ‌ نیا، راضیه؛ محمد مظلوم خراسانی و  محسن نوغانی دخت‌بهمنی. 1398. " بازنمایی کلیشه‌های قومی در سریال‌های تلویزیون (بازه زمانی1380-1392)". دوفصلنامه رسانه و فرهنگ. دورة 9. شمارة 2: 111-130.
شعیری، حمیدرضا. 1388. "از نشانه‌شناسی ساختارگرا تا نشانه- معناشناسی گفتمانی". فصلنامة نقد ادبی. سال دوم. شمارة 8 :  33-51.
فیسک، جان. 1376." فرا نوگرایی و تلویزیون".ترجمة حسام‌الدین آشنا. فصلنامة رسانه. سال هشتم. شمارة 3:  1-6
 فیسک، جان. 1390." فرهنگ ‌تلویزیون". ترجمة مژگان برومند. ارغنون. شمارة 19: 125 ـ 142.
کسرایی، محمدسالار و پروشات مهرورزی. 1396. "بازنمایی نقش اجتماعی زنان در سینمای پس از انقلاب ایران،مطالعه موردی دو فیلم یه حبه قند و فروشنده". دوفصلنامة جامعه پژوهی فرهنگی. سال هشتم. شمارة 4:  159-192.
کوارد، روزالیند و جان الیس. 1380." اس. زد." در ساختگرایی، پسا ساختگرایی و مطالعات ادبی (مجموعه مقالات). ترجمة فرزان سجودی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
گیل، دیوید و بریجت آدامز. 1384. الفبای ارتباطات. ترجمة محمد نبوی. مهران مهاجر. رامین کریمیان. تهران:  انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
محمدی، فردین. 1395. "تربیت نسل جدید، دال شناور جدال گفتمانی در ایران: تحلیل گفتمان سریال ستایش با رویکرد لاکلاو و موفه" . فصلنامة راهبرد اجتماعی فرهنگی. سال پنجم. شماره 18: 145ـ172.
مک‌کوایل، دنیس. 1382. درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی. ترجمة پرویز اجلالی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
مکتبی اصل، سیدصفر و علی جعفری. 1395. "بازنمایی سبک زندگی خانواده ایرانی در سریال‌های تلویزیونی". کنگره بین‌المللی مطالعات رفتاری جامعه و سبک زندگی سالم. تهران: مرکز توانمندسازی مهارتهای فرهنگی و اجتماعی جامعه.
مهدی‌زاده، سیدمحمد. 1387. رسانه‌ها و بازنمایی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.
میلز، سارا. 1382. گفتمان. ترجمة فتاح محمدی. زنجان: نشر هزاره سوم.
ون دایک، تئون. ای. 1382. مطالعاتی در تحلیل گفتمان. گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
 هال، استوارت. 1386. غرب و بقیه: گفتمان و قدرت. ترجمة محمود متحد. تهران: انتشارات آگه.
هرمزی‌زاده، محمدعلی؛ سیاوش صلواتیان و سیدهادی قاسمی‌تبار. 1397. " بازنمایی روابط خانوادگی در فصل‌های چهارگانه مجموعه تلویزیونی پایتخت". فصلنامة خانواده پژوهی. شمارة 1. 7-22.
یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس. 1389. نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمة هادی جلیلی. تهران: نشر نی.