اعاده حیثیت رسانه ای (بررسی انتقادی انتشار حکم برائت)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق ، دانشگاه حضرت معصومه (س)،قم، ایران

2 استادیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

چکیده

برابر مادة 12 قانون آیین دادرسی کیفری، کسی که ناروا تحت پیگیرد قضایی قرار گرفته و سپس بیگناهی او آشکار شده، از حق اعادة حیثیت (انتشار حکم برائت در روزنامه کثیرالانتشار) برخوردار است. این ماده، آبروی بناحق ریخته وی را برمیگرداند و موجب درآمد زایی برای مطبوعات میشود، لکن کاستیها، نارساییها و نادرستیهایی دارد که آن را ناکارآمد کرده و دادگاهها گرایش چندانی برای این کار ندارند. دامنة فراگیری، ابزار انتشار، ماهیت حکم، مرجع صدور، متقاضی انتشار و رابطه با اعاده حقوق اجتماعی، کاستیهای این قانون است؛ نارسایی قانون ناظر به مصادیق روزنامه کثیرالانتشار، گزنیش رأی، اشخاص حقوقی، مفهوم ابلاغ و ضمانت اجرای عدم انتشار است؛ و نادرستیهای قانون ناظر به مرجع درخواست، رابطه با تشهیر، حقوق اشخاص ثالث، عذرخواهی مقصر، منبع درآمدی و درجهبندی جرایم است.
در این نوشتار ناکارآمدی این دستور با نگاه ویژه به تنگناهای مالی دادگستری و هزینه بالای انتشار آگهی بررسی شده و جایگزین قانونی با رویکرد کارآمدسازی آن پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Media Rehabilitation: Critical Review of the publication of Acquittal Verdict

نویسندگان [English]

  • ali morad heydari 1
  • ali jafari 2
1 Associate Professor , Hazrat-e Masoumeh University, Qom ,IRAN
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology, Farabi Campus, University of tehran. tehran. iran
چکیده [English]

According to the Article 12 of the country’s Criminal Code of Conduct, any individual who has been wrongly charged and convicted by the Judiciary and then has been acquitted, is entitled to right of rehabilitation (publication of the acquittal verdict in one of mass circulating newspapers). This article is meant to restore the damaged reputation and this procedure also generates income for the Press, But there are some shortcomings with this piece of law which makes it ineffective and courts are usually reluctant to issue such verdict.
The limited scope of publicity, means of publication, nature of the verdict, the party that applies for publication and relations with restoration of social rights, are some of the loopholes of the said Article.
The deficiency of the law originates from issues such as how a publication could be considered as mass circulation, orientation of the verdict, legal persons, meaning of notification and lack of guarantee for publication and defects of law concerning the requesting authority, reputation, rights of third parties, apology by the guilty party, source of income and classification of crimes.
This paper examines the ineffectiveness of this article of the law with a specific attention to financial problems of the judiciary and the high cost of publication as well as proposing a more efficient alternative law to replace the existing one

کلیدواژه‌ها [English]

  • Publication of Verdict
  • Rehabilitation
  • Mass Circulation Paper
  • Public Media
Bowcott, Owen. 2011. “Contempt of court rules are designed to avoid trial by media”. The Guardian newspaper.
Hoel, A. 2008. Compensation for wrongful conviction Trends & issues in crime and criminal justice.
Canberra: Australian Institute of Criminology, No 356. https://aic.gov.au/publications/tandi/tandi.
http://noandish-ad.com/tarafeh/rooznameh-iran.htm.
 
احمدی موحد، اصغر. 1387. اجرای احکام کیفری. چاپ سوم. تهران: نشر میزان.
اردبیلی، محمدعلی. 1393. حقوق جزای عمومی. جلد سوم. چاپ اول. تهران: نشر میزان.
انصاری، باقر. 1391. حقوق رسانه. چاپ اول. تهران: انتشارات سمت.
آشوری، محمد. 1389. آیین دادرسی کیفری. جلد دوم (ویراست 4). چاپ دوازدهم. تهران: انتشارات سمت.
آشوری، محمد. 1392. آیین دادرسی کیفری. جلد اول (ویرایش جدید). چاپ هفدهم. تهران: انتشارات سمت.
آقایی‌نیا، حسین. 1392. جرایم علیه اشخاص (شخصیت معنوی). چاپ ششم. تهران: نشر میزان.
جاوید، محمدجواد و عصمت شاهمرادی. 1394. " تعهد رسانه در قبال شفافیت قضایی". فصلنامة پژوهش حقوق عمومی. سال هفدهم.  شمارة 47.
حسینی اسفیدواجانی، سیدبشیر. 1391. حقوق مخاطب در برابر رسانه‌های جمعی ایران، انگلیس و آمریکا. چاپ اول. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
حیدری، علی‌مراد. 1396. حقوق جزای عمومی؛ بررسی فقهی ـ حقوقی واکنش علیه جرم. چاپ دوم. تهران: انتشارات سمت.
حیدری، علی‌مراد. 1392.  “ نقد کیفرشناختی تشهیر رسانه‌ای”. فصلنامة حقوق اسلامی. سال دهم.  شمارة 38.
حیدری، علی‌مراد. 1391. “ بررسی حق تصحیح رسانه‌ای در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی”.  فصلنامة پژوهش‌های ارتباطی. سال نوزدهم.  شمارة 2 (پیاپی70).
خالقی، علی. 1395. آیین دادرسی کیفری. جلد اول. چاپ سی‌وسوم. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
زراعت، عباس. 1392. حقوق جزای عمومی3  مجازات ها و اقدامات تأمینی. چاپ اول. تهران: انتشارات جاودانه. جنگل.
ساریخانی، عادل. 1389. پژوهشی فقهی ـ حقوقی در جرایم مطبوعاتی. چاپ اول. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شاملو احمدی، محمدحسین. 1380. فرهنگ اصطلاحات و عناوین جزایی. چاپ اول. تهران: نشر دادیار.
شمس، عبدالله. 1384. آیین دادرسی مدنی. جلد دوم. چاپ هشتم. تهران: انتشارات دراک.
صانعی، یوسف. 1382. مؤثریت استحلال در رفع عقوبت. (درس خارج فقه مکاسب محرمه). قم: پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت‌اللـّه صانعی.
عاملى، زین‌الدین‌بن‌‌على. 1413 هـ .‍ ق . مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. جلد 14. چاپ اول. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
غلامی، علی و مسعود پیرهادی. 1396. " چالش‌های اعادة حیثیت در فضای مجازی" دوفصلنامة علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات. سال 24، شمارة 2 (پیاپی 52).
گروه مطالعاتی دانشکده امنیت ملی. 1388. تهدیدات رسانه‌ای و راهبردهای مقابله. چاپ اول ویرایش. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
گلدوست جویباری، رجبعلی. 1395. آیین دادرسی کیفری. چاپ ششم. تهران: انتشارات جنگل.
محسنی، فرید. 1389. حریم خصوصی اطلاعات. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
محسنی، مرتضی و مرتضی کلانتریان. 1389. نظرهای مشورتی اداره حقوقی دادگستری. چاپ اول. تهران: انتشارات جنگل، جاودانه.
محمدی، قاسم. 1392. جرم مطبوعاتی. چاپ دوم. تهران: انتشارات سمت.
مصدق،  محمد. 1394. آیین دادرسی کیفری. چاپ ششم. تهران: انتشارات جنگل. جاودانه.
نصرالهی کاسمانی، اکبر و سمانه غدیری اسکندری. 1399. " پوشش اخبار فساد و اقتصادی جناح‌های سیاسی در اخبار". فصلنامة رسانه. دورة 31. شمارة 2.
هاشمی، سیدمحمد. 1394. حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد دوم (حاکمیت و نهادهای سیاسی). چاپ بیست‌وهشتم. تهران: نشر میزان.
الهام، غلامحسین و محسن برهانی. 1392. درآمدی بر حقوق جزای عمومی واکنش در برابر جرم. چاپ اول. تهران: نشر میزان.