دگردیسی رابطة انسان با دیگری جستاری دربارة فیلم خسته نباشید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد جامعه شناسی ، دانشگاه خوارزمی، تهران

چکیده

خسته نباشید1، فیلمی با مضامین مواجهة فرهنگها، حفظ زیستبوم، پاسداشت میراث فرهنگی، حافظه و خاطره است. این مقاله، با مروری بر دیگری در ادبیات فارسی و فیلمهای سینمایی نشان داد که دیگری، چه در دوران پیشامدرن و چه در دوران مدرن، پدیدة مهمی برای هنرمندان، نویسندگان، شاعران و بهویژه فیلمسازان بوده است. در مبانی نظری، دیگری در ادبیات علوماجتماعی و تکوین دیگری در دوران مدرن مرور شد. یکی از مسائل اساسی که کمتر به آن توجه شده، تبدیل شدن شرق، به دیگریِ غرب و ممکن شدن استعمار است؛ چراکه استعمار تنها ابعاد نظامی و سیاسی نداشت و واجد وجوه فرهنگی و روانی عمیقی بود. همچنین دوران مدرن موجب شد احساسات، عواطف و طبیعت به حاشیه رانده شود. در این مقاله از روش تحلیل محتوای کیفی، نوع مضمونی، بهره گرفته شد. خسته نباشید روایتی از همسرنوشتی برآمده از رنج، و احساساتی که درک میشوند؛ از خاطراتی فراموش شده، که به یاد آورده میشوند و از تمدنی در مجاورت کویر و در هماهنگی با آن است. انسانهایی که در ابتدا، قابلیت ستیز و نزاع با یکدیگر را دارند، اما زمانی که از داستانهایِ مشترکِ برآمده از رنجِ همدیگر مطلع می‌‌شوند، بهرغم نداشتن زبانی مشترک، شیوة همدلی را برمیگزینند. آنها اگر در ابتدا بهخاطر پول با یکدیگر همسفر شده بودند، سپس بهخاطر دوستی و رفاقت و همسرنوشتی و داستانهای مشترک، برای به دست آوردن تجاربی جدید و بدون مقصدی مشخص، باهم، همراه میشوند، تا شاید رنگ آسمان جاهای دیگر را به چشم ببینند.

کلیدواژه‌ها


 
منابع
اخوان ثالث، مهدی. 1390. گزینه اشعار. تهران: انتشارات مروارید.
ببی، ارل. 1394.  روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی.  ج2.  ترجمة رضا فاضل. تهران: انتشارت سمت.
برلین، آیزایا. 1385.  ریشه‌های رمانتیسم. ترجمة عبدالله کوثری. تهران: نشر ماهی.
برمن، مارشال. 1373. « مارکس و مدرنیسم و مدرنیزاسیون». فصلنامة ارغنون. مجموعة مقالات مدرنیسم. سال اول. شمارة 3.
بهشتی، سیدمحمد. 1387. « غزل باغ ایرانی» . فصلنامة گلستان هنر. شمارة 11.
بیچرانلو، عبدالله. 1388. « تصویرسازی و کلیشه‌سازی هالیوود از مسلمانان، بازنمایی مسلمانان در سینمای هالیوود». فصلنامة رسانه. دورة 2. شمارة پیاپی 79.
حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد. 1385. حافظ به سعی سایه. تهران: انتشارات کارنامه.
درویش، محمد. تارنمای مهار بیابان‌زدایی. قابل دسترسی در mohammaddarvish.com
راودراد، اعظم و مجید سلیمانی. 1389. « بازنمایی گفتمان سنت اسلامی از تجربه دینی در سینمای ایران؛ تحلیل گفتمان فیلم زیر نور ماه.  دوفصلنامة مجله جهانی رسانه. نسخه فارسی. دوره پنجم.
راودراد، اعظم، سیدعلی‌اصغر سلطانی و مرجانه سوزنکار. 1393. « بازنمایی چالش سنت و مدرنیته در فیلم به همین سادگی.  دوفصلنامة جامعه‌شناسی هنر و ادبیات. دورة 6. شمارة 2.
ساترلند، جین ان و کاترین فلتی. 1396. جامعه‌شناسی سینمایی؛ زندگی اجتماعی در گذار فیلم. ترجمة حسین ابولحسن تنهایی و لیلا شعبانی. کرج: دریای تنهایی. تهران: انتشارات بهمن برنا.
سپهری، سهراب. 1384. هشت کتاب. تهران: انتشارات طهوری.
سعدی شیرازی، ابومحمد مصلح بن عبدالله بی‌تا. کلیات سعدی. بی‌جا.
سعید، ادوارد. 1389. شرق‌شناسی. ترجمة عبدالرحیم گواهی. تهران: انتشارات فرهنگ اسلامی.
سیدمن، استیون. 1395. کشاکش آرا در جامعه‌شناسی. ترجمة هادی جلیلی. تهران: نشر نی.
شاملو، احمد. 1390. گزیده اشعار. به ‌کوشش محمد حقوقی. تهران: انتشارات نگاه.
صنیعی، پرینوش. 1383. پدر آن دیگری. تهران: انتشارات روزبهان.
فرخزاد، فروغ. 1382. مجموعه اشعار. تهران: انتشارات نگاه.
فرهادی، مرتضی. 1388. انسان‌شناسی یاریگری. تهران: انتشارات ثالث.
فرهادی، مرتضی. 1395. کمره‌نامه؛ هشت در به هشت منظر از هفت هزار خوان؛ هشت ریز مردم‌نگاری از فرهنگ فرادادی مردم کمره ـ شهرستان خمین ـ و دو ضمیمه. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
فرهادی، مرتضی. 1397. صنعت بر فراز سنت یا در برابر آن؛ انسان‌شناسی توسعه‌نیافتگی؛ و واگیره‌ی پیشرفت همه‌سویه‌ی فرادادی و فتوتی در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
فشاهی، محمدرضا. 1356. بحران جهان و بحران رمانتیسم. تهران: انتشارات گوتنبرگ.
کتبی، مرتضی. 1372. « نقش شرق‌شناسی در استعمار غربی». فصلنامة علوم اجتماعی. سال دوم. شمارة 3 و 4.
کتبی، مرتضی. 1389. تفسیر علوم‌اجتماعی فرانسوی در ایران. سخنرانی به مناسبت بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران. غرفه نشر فرانسه. نشست پیرامون کتاب و فرهنگ در فرانسه. بزرگداشت کلود لوی استروس.
کتبی، مرتضی. 1394. مجموعه مقالات بومی‌سازی علوم انسانی در ایران. بازنگری روش‌های تحقیق در علوم انسانی به‌کوشش احمد گل‌محمدی. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
کوپانس، ژان. 1390. درآمدی بر مردم‌شناسی و انسان‌شناسی. ترجمة حسین میرزایی. تهران: نشر ثالث.
کیوی، ریمون و لوک وان کامپنهود. 1393. روش تحقیق در علوم‌اجتماعی (نظری و عملی). ترجمة عبدالحسین نیک‌گهر تهران: انتشارات توتیا.
محمدی، جمال. 1395. « یه حبه قند: بازآفرینی دیالکتیک رخداد و روزمرگی در حیات اجتماعی». دوفصلنامة جامعه‌شناسی هنر و ادبیات. دورة 8 . شمارة دوم.
مرادی، محمدعلی. 1379. تفکر در تنگنا، جستارهایی در علوم فرهنگی. به کوشش رضا نساجی. تهران: انتشارات نقد فرهنگ.
مرادی، محمدعلی. 1393. « خرد و باغ ایرانی». قابل دسترسی در: www.phalsafe.com
منتظرقائم، مهدی و فرزاد غلامی. 1392. « نقد پسااستعماری بازنمایی شخصیت‌های سریال قهوه تلخ در مواجهه با مدرنیته ایرانی». فصلنامة رسانه و فرهنگ. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال سوم. شمارة اول.
مولوی، مولانا جلال‌الدین بی‌تا. مثنوی معنوی. به قلم سیدحسن میرخانی. بی‌جا.
هوگلاند، اریک ج. 1392. زمین و انقلاب در ایران 1360-1340. ترجمة فیروزه مهاجر. تهران: انتشارات شیرازه.