مطالعه فرهنگ شهرگی در فضای رسانه‌ای ایران با تمرکز بر کنشگری شهروندان تهرانی در شبکه‌های اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 • دانشیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه تهران

چکیده

سلبریتیها به مثابة محصول رسانهها، نقشی تأثیرگذار در جوامع و فرهنگ رسانهای شدة امروز ایفا میکنند. از سوی دیگر، به مدد افزایش نفوذ رسانههای جدید در میان مخاطبان، سلبریتیها به ابزارهای ارتباطی بیواسطه و همهجا حاضری دست یافتهاند که با ترویج هرچه بیشتر فرهنگ شهرگی میتوانند بر نگرش کاربران و نحوة مواجهة آنها با موضوعهای مختلف زندگی روزمره تأثیر بگذارند. این پژوهش، به دنبال پاسخ به این سؤالها است که شهروندان شهر تهران، تا چه میزان در کنشها و نگرشهای روزمرة خود از فرهنگ شهرگی تأثیر میپذیرند؟ دلایل جذابیت سلبریتیها و علت گرایش شهروندان به اخبار آنها چیست؟ روش نیل به پاسخ سؤالها پیمایش و ابزار آن پرسشنامه بود که از میان جامعة آماری 4 میلیون خانواری ساکن در مناطق 22گانة تهران، پس از نمونهگیری تصادفی، در میان 382 نفر توزیع شد. یافتهها نشان داد که نزدیک به 80درصد از پاسخگویان، اخبار سلبریتیها را پیگیری میکنند. همچنین بر اساس یافتهها هرچه تحصیلات، سن و طبقة اجتماعی پاسخگویان بیشتر باشد، میزان گرایش آنها به اخبار سلبریتی نیز بیشتر است. از میان 12تیپ سلبریتی، به ترتیب سلبریتیهای حوزة سینما و تلویزیون، موسیقی و ورزش بیشترین محبوبیت را میان پاسخگویان داشتند و کمترین محبوبیت نیز مربوط به سلبریتیهای سیاسی است. دلایل جذابیت سلبریتیها برای پاسخگویان، ذیل پنج مقولة جذابیت و پوشش ظاهری، سبک زندگی مدرن، شیوة تفکر، مسئولیتپذیری اجتماعی و قابل اعتماد بودن به عنوان رهبران فکری جامعه قابل تبیین است.

کلیدواژه‌ها


برتون، رولان.  1380. قوم شناسی سیاسی. ترجمة ناصر فکوهی. تهران: نشر نی.
برگر، پیتر و ساموئل هانتینگتون. 1386. چند جهانی‌شدن: گوناگونی فرهنگی در جهان کنونی. ترجمة  لادن کیانمهر و علی کمالی، تهران: نشر روزانه.
دواس، ام. 1376. پیمایش در تحقیقات اجتماعی. ترجمة هوشنگ نایبی. تهران:  نشر نی.
دوراشمیت، یورگ. 1396.  زندگی روزمره در شهرهای جهانی. ترجمة علیرضا مرادی و سیاوش قلی‌پور، تهران: انتشارات تیسا.
ساسن، ساسکیا.  1389. جامعه شناسی جهانی شدن. ترجمة مسعود کرباسیان. تهران: نشر چشمه.
شریفی، رضا. 1397. مطالعه‌ای در مورد سلبریتی‌ها و دانش‌آموزان دبیرستانی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
شریف، سیدمهدی و پریسا نظامی. 1397. « شهرت رسانه‌ای ابزاری برای پیشبرد فعالیت‌های خبری پایم رسان‌های اجتماعی». فصلنامه رسانه. سال سی ام. شماره 2.
کینگ، آنتونی. 1995. فرهنگ جهانی شدن و نظام جهانی. ترجمة مسعود نیازمند و سیدرضا صالحی امیری. تهران: نشر چشمه.
مولایی، مهدی. 1395. "گردش فرهنگ سلبریتی در رسانه‌های اجتماعی: مطالعه فعالیت سلبریتی‌های ایرانی و هوادارانشان در اینستاگرام". فصلنامة رسانه، جامعه و فرهنگ، دوره 5. شماره 21.
هاروارد، استیگ. 1399. رسانه‌ای‌شدن فرهنگ و جامعه. ترجمة سیدمحمد مهدی‌زاده و همکاران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.