طیف سنجی رویکرد مطبوعات سیاسی در قبال عملکرد دولت در دوران شیوع بیماری کرونا در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشکده ی علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش تلاش دارد، با بررسی رویکرد روزنامههای سه جناح سیاسی اصلاحطلب، اصولگرا و میانهرو، نسبت به عملکرد دولت در مورد بحران کرونا، از طریق دست یافتن به یک مدل گفتمانی فرضی، به شناخت بیشتر طیف مطبوعات سیاسی ایران نایل آید و جایگاه روزنامههای مورد نظر را، در چارچوب آن مدل تعیین کند. هدف دیگر این مقاله، کشف رابطه میان نوع پردازش مطبوعات سیاسی ایران و جناح سیاسی آنها است. این پژوهش، همچنین قصد دارد روزنامههای جناحهای مختلف (اعم از اصلاحطلب، اصولگرا و میانهرو) را از نقطه نظر رویکرد انتقادآمیز یا حمایتگرانه نسبت به اقدامها و سیاستهای کرونایی دولت، با همدیگر مقایسه کند. پژوهشگران با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کیفی، سرمقالههای شش روزنامة کیهان و رسالت (اصولگرا)، شرق و مردمسالاری (اصلاحطلب) و ایران و اطلاعات (میانهرو) را، در یک دوره زمانی سهماهه (اسفند 98 تا اردیبهشت 99) شامل 244 مورد، با توجه به یک دستهبندی هشتگانة موضوعی مورد بررسی قرار دادهاند. این تحقیق، ضمن تدوین مدل گفتمانی و تعیین جایگاه این روزنامهها، نشان داد که روزنامههای اصلاحطلب و اصولگرا  نسبت به روزنامههای میانهرو در قضیه کرونا، بیشتر منتقد دولت بودهاند. روزنامههای اصلاحطلب در مقایسه با روزنامههای اصولگرا، زبان انتقادیتری داشته و در یک طرف طیف، روزنامه مردمسالاری و در طرف دیگر، روزنامه کیهان بیشترین سرمقالههای انتقادی را منتشر کردهاند. در نتیجه این پژوهش، طیف روزنامههای مورد بررسی از راست به چپ بدین ترتیب مشخص شد: کیهان، رسالت، اطلاعات، ایران، شرق و مردمسالاری.

کلیدواژه‌ها


بدیعی، نعیم (1372)، "ساختار اخبار خارجی در روزنامه‌های تهران"،  فصلنامة علوم اجتماعی، 3 و 4 (2). 
بشیریه، حسین (1380)، موانع توسعه سیاسی در ایران، انتشارات گام نو، تهران.
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1399)، گزارش نظرسنجی: دیدگاه شهروندان درخصوص کرونا (مطالعه کشوری) موج دوم.
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1399)، گزارش نظرسنجی: دیدگاه شهروندان درخصوص کرونا (مطالعه کشوری) موج اول.
پورابراهیم، شیرین (1398)، "تحلیل انتقادی شناختی مجاز در سرخط‌های انتخاباتی روزنامه‌های ایران"، دوفصلنامة پژوهش‌های زبان شناسی دانشگاه پیام نور، 2(11).
حاجی یوسفی، امیرمحمد (1384)، "گونه‌شناسی روش های مطالعه جامعه‌شناسی سیاسی ایران"، فصلنامة پژوهشنامه علوم سیاسی، 1(1).
ربانی خوراسگانی، علی و محمد میرزایی (1394)، "تحلیل تقابل گفتمانی اصولگرایی و اصلاح‌طلبی در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری"، فصلنامة جامعه‌شناسی کاربردی، 26(4).
سفیر خدیجه و مه‌جبین آبادیان (1385)،  "مدیریت سیاسی زنان: تحلیل محتوایی از رویکرد رسانه‌ها"،  فصلنامة علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 2(24).
شمس، مرتضی محمدقلی میناوند و شهاب‌الدین صبوری (1398)، "نحوه پوشش خبری بحران آتش‌سوزی ساختمان پلاسکو در خبر تلویزیونی صداوسیما"،  فصلنامة رسانه، 30(4).
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) (1399)، دیدگاه شهروندان تهرانی پیرامون شیوع ویروس کرونا و ابعاد مختلف آن، موج ششم.
میرزایی، حسین (1399)، جستارهایی در آموزش عالی، علم و بحران کرونا در ایران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران.
ناصری طاهری، عباس،‌ سیاوش صلواتیان و علی اکبرزاده آرانی (1394)، «مطالعه تطبیقی عملکرد دو طیف رسانه‌ای جریان‌ساز و رقیب در مدیریت جریان خبری اسیدپاشی‌های اصفهان»، فصلنامة مطالعات فرهنگ و ارتباطات، 32(16).