بررسی بازنمایی نظام ارتباطی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در فیلم محمد رسول الله

نوع مقاله : مطالعه موردی

نویسنده

عضو گروه تبلیغ و ارتباطات جامعه المصطفی

چکیده

شخصیت رسول اکرم یکی از مهمترین اهداف دشمن برای تخریب است. که برای این کار از ابزار نیرومند رسانه و سینما کمک گرفتهاند. از سوی دیگر، فعالان رسانهای متعهد سعی میکنند چهرة واقعی ایشان را، در منظر مخاطب جهانی ترسیم کنند. یکی از جدیترین نمونهها، فیلم محمدرسولالله ساختة مجید مجیدی است. نظام ارتباطی که مجیدی از رسولالله (ص) بازنمایی کرده است به واقعیت، شباهت زیادی دارد. در این مقاله، با استفاده از روش نشانهشناسی رمزگان جان فیسک، رمزگان اجتماعی، فنی و ایدئولوژیک فیلم بررسی شده و چگونگی بازنمایی نظام ارتباط انسانی رسولالله (ص)  بر اساس این رمزگان، تحلیل میشود. در این فیلم، نظام ارتباط انسانی رسولالله (صلیالله علیهوآلهوسلم) در سه عرصة ارتباط " درونفردی"، "میانفردی" و " عمومی" واکاوی شده است. " توکل در میادین سخت"، مرکزیترین مولفة ارتباط درونفردی حضرت رسول است. فیلم در ارتباطات میانفردی ایشان به " حیا"، " تکریم زن" ، " مودت و رحمت"، " تعاون و همکاری"، " تعهد و مسئولیتپذیری" و " مقابله با سنّتهای انحرافی" اشاره کرده است که برخی از این مؤلفهها در ارتباطات عمومی ایشان نیز حضور دارند. دو عنصر " مقاومت در برابر ترور و تحریم" و "برابری افراد" به طور خاص، در حوزه ارتباطات عمومی ایشان بازنمایی شده است.

کلیدواژه‌ها


رآن مجید
احمدی، بابک (1388)، از نشانه‌های تصویری تا متن؛ به سوی نشانه‌شناسی ارتباط دیداری، مرکز، تهران.
آسابرگر، آرتور (1379)، روش‌های تحلیل رسانه‌ها، ترجمة پرویز اجلالی، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، تهران.
استریناتی، دومینیک (1388)، مقدمه‌ای بر نظری‌های فرهنگی معاصر، ترجمة ثریا پاک‌نظر، گام نو، تهران.
اسماعیلی، رفیع‌‌الدین (1393)، بازنمایی الگوی شخصیت مَرد و زن در سینمای ایران (ارزیابی آن بر اساس آیات و روایات)، مؤسسه امام خمینی، قم.
برکو، ری‌ام؛ آندرودی ولوین و  دارلین‌آر ولوین (1386)، مدیریت ارتباطات، ترجمة سیدمحمد اعرابی و داوود ایزدی، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران.
چندلر، دانیل (1386)، مبانی نشانه‌شناسی، ترجمة مهدی پارسا، سوره مهر، تهران.
حرعاملی، محمدبن‌حسن (1409ق)، تفصیل وسائل‌الشیعه، جلد3، آل‌بیت، قم.
دانسی، مارسل (1388)، نشانه‌شناسی رسانه‌ها، ترجمة گودرز میرانی و  بهزاد دوران، چاپار، تهران.
راودراد، اعظم (1382)،  "سینما رسانه فراموش‌شده"، فصلنامة رسانه، شماره54.
رستگار، ایرج (1388)،  مبانی ارتباطات (انسانی ـ جمعی)، مبنای خرد، تهران.
رضایی، محمد و عباس کاظمی (1387)، "بازنمایی اقلیت‌های قومی در سریال‌های تلویزیونی" ، فصلنامة  تحقیقات فرهنگی ایران، شمارة 4.
ریچموند، ویرجینیاپی و  جیمزسی مک‌کروسی (1387)، رفتار غیرکلامی در روابط میان‌فردی، ترجمة فاطمه‌سادات موسوی و ژیلا عبدالله‌پور، دانژه، تهران.
ساروخانی، باقر (1391)، جامعه‌شناسی ارتباطات، جلد1، اطلاعات، تهران.
ساسانی، فرهاد (1389)، معنا کاوی؛ به سوی نشانه‌شناسی اجتماعی، علم، تهران.
سلبی، کیت و ران کاودری (1380)، راهنمای بررسی تلویزیون، ترجمة علی عامری مهابادی، سروش، تهران.
صبوراردوبادی، احمد (1368)، آیین بهزیستی اسلام (رنگ پوشاک)، نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
ضمیران، محمد (1382)، درآمدی بر نشانه‌شناسی هنر، قصه، تهران. 
فرج‌نژاد، محمدحسین، محمدسعید قشقایی و جواد عرب‌سالاری (1396)، دین در سینمای شرق و غرب، اداره کل پژوهش‌های اسلامی رسانه، قم.
فرج‌نژاد، محمدحسین (1385) "وحی و پیامبری با طعم هالیوود" ، فصلنامة فرهنگ پویا، شمارة 1.
فرهنگی، علی‌اکبر (1374) ارتباطات انسانی، جلد1، خدمات فرهنگی رسا، تهران.
فیسک، جان (1380)، "فرهنگ تلویزیون"، ترجمة مژگان برومند، فصلنامة ارغنون، شمارة 19.
فیسک، جان (1386)، درآمدی بر مطالعات ارتباطی، ترجمة مهدی غبرایی، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها، تهران.
کیسبی‌یر، الن (1383)، درک فیلم، ترجمة بهمن طاهری، چشمه، تهران.
گیویان، عبدالله و محمد سروری‌ زرگر (1388)،" بازنمایی ایران در سینمای‌هالیوود"، فصلنامة تحقیقات فرهنگی، شمارة 8 .
لیبرمن، آلوین (1368)، نظام گفتار و ارتباط، ترجمة  محمدرضا طالبی‌نژاد، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.
محسنیان‌راد، مهدی (1392)، ارتباطات انسانی، سمت، تهران.
محسنیان‌راد، مهدی (1380) ارتباط‌شناسی، سروش، تهران.
مختاری، محمد (1369)، اسطوره زال، آگاه، تهران.
مولانا، حمید (1383)،"شعور عامه ارتباطات و ارتباطات شعور عامه"، دوفصلنامة پژوهشنامه حقوق اسلامی، شمارة 16و17و18و19.
مهدی‌زاده، محمد (1387)، رسانه‌ها و بازنمایی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران.
میلر، جرج (1368)، ارتباط غیر زبانی، ترجمة محمدرضا طالبی‌نژاد، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.
میلرسون، جرالد (1385)،  فن برنامه‌سازی تلویزیونی، ترجمة  مهدی رحیمیان، سروش، تهران.
میلرسون، جرالد (1387)، تکنیک‌های تصویربرداری، ترجمة محمد گذرآبادی، ساقی، تهران.
هال، استوارت (1387)، گزیده‌هایی از عمل بازنمایی، برگرفته از شاقاسمی، احسان، نظریه‌های ارتباطات: مفاهیم انتقادی در مطالعات فرهنگی و رسانه، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران.
هاشمى‌خویى، میرزاحبیب‌الله (1400ق)، منهاج‌البراعه فی شرح نهج‌البلاغه، ترجمة حسن‌زاده‌آملى، جلد21،  مکتبه ‌الاسلامی، تهران