چارچوب‌بندی بصری خبرگزاری‌های ایران از زلزله کرمانشاه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

3 عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما

4 مدیریت رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران

چکیده

بحران‌های طبیعی، رویداد­هایی هستند که رسانه‌ها به‌طور خاص، آن‌ها را پوشش خبری می‌دهند. یکی از تکنیک‌هایی که در این نوع پوشش ­های خبری استفاده می‌شود، چارچوب ­بندی است که در واژه ­ها، جمله‌ها و تصاویر به‌‌طور گسترده به ­کار گرفته می ­شود؛ بدین ترتیب برخی از جنبه‌های پدیده برجسته شده و تلاش می‌شود تا افکار عمومی حول آن جنبه شکل بگیرد. هدف پژوهش حاضر، بررسی چارچوب‌بندی بصری خبرگزاری ­های کشور از زلزله 1/7 ریشتری 21 آبان سال 1396 کرمانشاه است. در همین راستا، ابتدا پنج خبرگزاری ” مهر“، ” فارس“، ” تسنیم“، ” ایرنا“ و ” ایسنا“ بر اساس رتبة خبرگزاری‌ها در الکسا انتخاب شدند و سپس تمام تصویرهای آن‌ها در ده روز نخست بحران زلزلة کرمانشاه، استخراج و 370 قطعه عکس، بر اساس قاعدة اشباع نظری، تحلیل و کدگذاری کیفی شد. یافته‌ها نشان داد که چارچوب‌بندی بصری خبرگزاری‌های مورد مطالعه، به سه مرحلة ” شروع بحران“، ” اوج بحران“ و ” سکون و آرامش پس از بحران“ قابل  تقسیم‌بندی است. در قالب این سه مرحله، چارچوب‌های جزئی‌تری مانند کُنش‌های عاطفی، کنش‌های ارتباطی، مصائب و مشکل‌ها، کُنش‌های آیینی، کُنش‌های بین ‌فردی، امداد‌رسانی و تلاش برای بازگشت به زندگی عادی نیز شناسایی شد. پژوهش حاضر نشان داد که خبرگزاری‌های کشور سعی کرده‌اند در چارچوب‌بندی خود، جنبة انسانی پدیده را پررنگ کنند و به چارچوب‌بندی فرهنگی نیز  به ‌عنوان چارچوبی نوین توجه داشته باشند که در گونه‌شناسی چارچوب‌های پیشین مورد توجه نبوده است.

کلیدواژه‌ها


استراوس، آنسلم و کوربین جولیت‏ (۱۳۹۵)،  اصول و روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی ـ رویه‌ها و شیوه‌ها، ترجمة بیوک محمدی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران.

‏‫اسماعیلی، محمدصادق و ابراهیم فیاض (۱۳۹۲)، “معرفی و تحلیل نظریه وابستگی به نظام رسانه‌ای‏”،  دوفصلنامة مطالعات تحول در علوم انسانی، 1(1).

‏‫بوید بارت ، الیور و تری رانتانن (۱۳۹۳)‏، جهانی شدن اخبار‏، ترجمة سیدمحمد دادگران و ناهید روشن‌نهاد، دانشگاه صدا‌وسیما، تهران.

پارسی‌زاده، فرخ؛ پروانه پیشنمازی و اکبر نصراللهی (1396)، “ارزیابی میزان و چگونگی آگاهی مدیران رسانه‌ها از زلزله و مدیریت آن”،  فصلنامة مدیریت مخاطرات محیطی، 4(2).

‫خانیکی، هادی؛ محمدحسین پناهی، محمدامین قانعی‌راد و زرین زردار (۱۳۹۳)‏، “چارچوب‌بندی بیوتکنولوژی در محتوای نمایشی سیمای ج.ا.ا.‏.”،  فصلنامة مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 6(3).

خانیکی، هادی؛ حبیب ورائی (۱۳۹۰)، “بررسی نگرش مخاطبان درباره پیام‌های سلامت تلویزیون”، فصلنامة مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، 12(15).

خواجه‌ئیان، داتیس؛ اشرف‌السادات پسندیده و سعید قنبری (1397)، “رسانه و بحران: بازنمایى رسانه‌اى حادثه خاموشى‌هاى گسترده برق استان خوزستان”، فصلنامة دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 8(3).

‫خواجه‌ئیان، داتیس؛ سمیه لبافی و افشین امیدی(۱۳۹۸)، “رسانه و سلامت: شناسایی و تحلیل چارچوب‌های خبری در بازنمایی رسانه‌ای بیماری ام‌اس‏”، فصلنامة مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، 20(46).

‫زابلی‌زاده، اردشیر (۱۳۹۳)، چارچوب‌بندی، خبر و رسانه، دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه، تهران.

‏‫زابلی‌زاده، اردشیر و حسینعلی افخمی (۱۳۹۲)، “استفاده از نظریه چارچوب‌بندی در تبیین اثرات اخبار (مفاهیم و پژوهش‌ها)”، فصلنامة پژوهش‌های ارتباطی، 20(73).

صلواتیان، سیاوش؛ فاطمه‌سادات ملازاهدی و سعید قنبری (1397)، “شناسایی الزامات آموزش چگونگی مواجهه با زلزله توسط شبکه‌های تلویزیونی صداوسیما”، فصلنامة مدیریت مخاطرات محیطی، 5(3).

‫فرهنگی، علی‌اکبر و داوود نعمتی انارکی (۱۳۹۴)‏، رسانه و خبر: دیدگاه‌های غالب و انتقادی، دانشگاه صدا‌وسیما، تهران.

‫قنبری، سعید و مصطفی آزاددوست (۱۳۹۵)، “کارکردها و رویکردهای رسانه در مدیریت بحران”، مقاله ارائه‌شده در دومین همایش ملی رسانه، ارتباطات و آموزش‌های شهروندی، تهران.

‫کاستلز، مانوئل (۱۳۸۰)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمة احمد عقیلیان و افشین خاکباز، نشر نو، تهران.

‏‫گیدنز، آنتونی (۱۳۷۷)، جامعه شناسی‏، ترجمة منوچهر صبوری، نشر نی، تهران.

‫معتمدنژاد، کاظم (۱۳۸۹)، ارتباطات بین‌المللی جلد یکم، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها، تهران.

‏‫مک‌کوایل، دنیس‏ (۱۳۸۸)، مخاطب‌شناسی، ترجمة مهدی منتظر‌القائم، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تهران.

شمس، مرتضی؛ محمدقلی میناوند و شهاب‌الدین صبوری (1398)، “نحوة پوشش خبری بحران در خبر تلویزیونی صداوسیما (مطالعة موردی: بحران پلاسکو در شبکه، خبر”، فصلنامة رسانه، 30 (4).

نصرالهی، اکبر (1391)، “چگونگی مدیریت بحران به وسیلة رسانه و عوامل مؤثر بر کارکرد آن”، فصلنامة رسانه، 23 (1).