بررسی آسیب های اجتماعی نوجوانان و نقش رسانه در پیشگیری و کنترل آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر رسانه

چکیده

این پژوهش به شناسایی و بررسی آسیب‌های اجتماعی نوجوانان از دیدگاه کارشناسان و نقش رسانه در پیشگیری و کنترل این آسیب‌ها می‌پردازد. هدف مطالعة حاضر، آگاه‌سازی، پیشگیری و مقابله با آسیب‌های اجتماعی، با اتخاذ روش‌شناسی کیفی و تکنیک مصاحبه عمیق است. جامعة آماری، شامل کارشناسان حوزه‌های جامعه‌شناسی، روانشناسی و رسانه است که به صورت نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شده‌اند. چارچوب نظری بر اساس نظریه‌های آسیب‌شناسی اجتماعی یا نظریه‌های مرتبط با جامعه‌شناسی و روان‌شناسی تدوین شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی نوجوانان شامل آسیب‌های فردی، آسیب‌های محیطی، آسیب‌های نوپدید در حوزة فضای مجازی و آسیب‌های مدیریتی و حاکمیتی است. عوامل فردی و روانی مؤثر در بروز آسیب‌های اجتماعی نوجوانان به دو دسته عوامل درونی (خود) و بیرونی (محیط) تقسیم‌بندی می‌‌شوند. از مهم‌ترین عوامل اجتماعی و فرهنگی می‌توان به عوامل ساختاری و حاکمیتی، ارتباط با گروه همسالان، انتقال ارزش‌های جوامع غربی به کشور، در نتیجه پیشرفت‌های رسانه‌ای و کم‌رنگ شدن اخلاق‌ها و ارزش‌های جهانشمول اشاره کرد. آسیب‌های نوپدید از پیامدهای ظهور و توسعه فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی هستند و عناصر آموزشی، خانوادگی، فردی، اجتماعی و سیاسی در بروز این گونه پدیده‌ها نقش دارند.

کلیدواژه‌ها


خسروپناه، عبدالحسین (1388)، آسیب‌شناسی دین‌پژوهی معاصر (تحلیل دین‌شناسی شریعتی، بازرگان و سروش)، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی، چاپ اول.

درستی، امیرعلی؛ نبی‌الله ایدر و نرگس بهداروند (1390)، “بررسی آسیب‌های نوپدید در جوانان شهرستان شوشتر”، فصلنامة تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سال پنجم، شمارة14.

دفلور، ملوین و دنیس اورت (1383)، شناخت ارتباطات جمعی، ترجمة سیروس مرادی، انتشارات دانشکده صداوسیما، تهران.

رفاهی، ژاله (1387)، “آموزش مهارت‌های زندگی راهکار پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی نوجوانان”، فصلنامة رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 1 (2).

زکریایی، محمدعلی (1382)، “جامعه‌شناسی مصرف مواد مخدر”، فصلنامة  اعتیادپژوهشی، سال دوم، شمارة 5.

ستوده، هدایت‌الله (1380)، آسیب شناسی اجتماعی، نشر آوای نور، تهران.

ستوده، هدایت‌الله و سیف‌الله بهاری (1386)، آسیب‌شناسی خانواده، ندای آریان، تهران.

سرخوش، سعداله (1384)، مهارت‌های زندگی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، انتشارات کرشمه، همدان.

سلیمی، علی و محمد  داوری (1385)، جامعه‌شناسی کجروی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم.

شامبیاتى، هوشنگ (1378)، بزهکارى اطفال و نوجوانان، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.

صدیق سروستانی، رحمت‌الله (1383)، آسیب‌شناسی اجتماعی، انتشارات آن، تهران.

عبدالهی، محمد (1383)،  آسیب‌های اجتماعی و روند تحول آن در ایران، مجموعه مقالات دومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی در ایران، جلد یکم، انتشارات آگاه، تهران.

عبقرى، آدینه (1380)، پیشگیرى از جرایم کودکان، پایان نامه کارشناسى ارشد حقوق جزا،  دانشکده حقوق دانشگاه تهران، تهران.

فدوی، جمیله و سروش فتحی (1391)، “تحلیلی بر آسیب‌های اجتماعی جوانان طی سال‌های 87-1378 و عوامل مؤثر بر آن”،  فصلنامة جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، دورة 3، شمارة 8 .

فردوسی طیبه و سیدمهدی و آقاپور (1391)، “آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی دانشجویان دانشگاه‌ها (با تأکید بر دختران دانشجو)”، فصلنامة  زن در فرهنگ و هنر، 4 (3).

فیض، علیرضا (1369)، مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام، وزارت‌ ف‍ره‍ن‍گ‌ و ارش‍اد اس‍لام‍ی، تهران.

کاوه، محمد (1391)، آسیب شناسی بیماری‌های اجتماعی، جلد اول، نشر جامعه‌شناسان، تهران.

گل‌پور، محسن (1386)، بررسی و تجزیه و تحلیل عوامل مؤثر بر فرار دختران، نشر پاچار، تهران.

لیندلف، تامس و برایان تیلور (1392)، روش‌های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمه عبدالله گیویان، انتشارات همشهری.

محمدی اصل، عباس (1385)، بزهکاری نوجوانان و نظریه‌های انحراف اجتماعی، علم، تهران.

مدنی، سعید، محمدعلی مقدسی لشکاجانی و شهلا کاظمی‌پور (1397)، “بازنمایی آسیب‌های اجتماعی تهدیدکننده نهاد خانواده در سینمای دهه‌های 70 و 80 شمسی ایران”، فصلنامة رسانه، سال بیست و نهم، شمارة 2.

مسعودی‌فرد، حبیب، شبنم میربیگی و زهرا  اصفهانی (1391)، پیشگیری اولیه از اعتیاد با تمرکز بر رسانه، ستاد مبارز با مواد مخدر، تهران.

مکوندحسینی، شاهرخ (1391)، شیوع‌شناسی آسیب‌های اجتماعی شهر سمنان با بهره‌گیری از اطلاعات سامانه‌های 1480 و 123، سازمان بهزیستی استان سمنان.

مهدی‌زاده، سیّدمحمد (1392)، نظریه‌های رسانه اندیشه‌های رایج و ردیدگاه‌های انتقادی، انتشارات همشهری، تهران.