حباب فیلتر و شخصی سازی اطلاعات در رسانه های اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه صداوسیما

2 علوم سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

ظهور رسانههای اجتماعی، مقیاس و سرعت اشتراکگذاری اخبار و اطلاعات را متحول ساخته است. با وجود این، تمایل کاربران به برقراری ارتباط با افراد همفکر و تعبیة الگوریتمهای توصیهگر از سوی بسترهای مختلف، برای جلب نظر کاربران و کنترل حجم اطلاعات اضافی، خطر قطبش و تفکیک برخط و احتمال مصرف اطلاعات جانبدارانه و مضر را افزایش داده است. به عبارتی کاربر با شخصیسازی محتوا، ضمن اجتناب از دیدگاههای مخالف، در معرض مطالبی قرار میگیرد که تأییدکنندة تعصباتش بوده و از قبل به آنها اعتقاد داشته است. این مهم، منجر به حصر اطلاعاتی کاربر و شکلگیری حباب فیلتر و پیلههای اطلاعاتی اطراف وی میشود. اگر اطلاعات منتشرشده، در فضای این حبابها و اتاقهای پژواک، همچون اخبار جعلی، آسیبزا باشند، خطرهای متعددی را به همراه دارد؛ تا جاییکه میتواند فرایند دموکراسی و تفاهم اجتماعی را مختل سازد و جامعهای چندپاره را سبب شود. در این مقاله، با بررسی منابع علمی موجود به معرفی نظریه حباب فیلتر و تأثیر آن بر تشدید قطبیسازی جوامع و افزایش مصرف اخبار جعلی میپردازیم.

کلیدواژه‌ها


آزادی، محمدحسین (1398)،  راهکارهای مقابله با خبرجعلی برای معاونت سیاسی سازمان صداوسیما، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات،دانشگاه صداوسیما، تهران.

ایروانی، محمود و فاطمه باقریان (1383)، شناخت اجتماعی (روان‌شناسی اجتماعی)، ساوالان، تهران.

اسکندری‌پور، ابراهیم و علی‌اکبر اکبری‌تبار (1392)، “ روش مطالعة علمی در باب صفحه‌های مرتبط با شبکه‌های رادیو و تلویزیون در شبکه‌های مجازی (با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی)”، فصلنامة پژوهش‌های ارتباطی، 20 (76).

بهنر، جرد و میکاییل وانک (1384)، نگرش‌ها و تغییر آنها، ترجمة علی بهداد، انتشارات جنگل، تهران.

سولیوان، تام، جان هارتلی، دانی ساندرز و جان ‌فیسک (1385)، مفاهیم کلیدی ارتباطات، ترجمة میرحسن رئیس‌زاده، نشر فصل نو، تهران.

شجاعی‌زاده، داود، علیرضا حیدرنیا، فضل‌الله غفرانی‌پور، امیر حاجی‌آقا پاکپور و محسن صفاری (1388)، نظریه‌ها، مدل‌ها و روش‌های آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، آثار سبحان، تهران.

شومیکر، پاملا (1392)، دروازه بانی، ترجمة حسین افخمی، نشر نی، تهران.

عباسی، حجت‌الله (1382)، ”دروازه‌بانی خبر در تلویزیون”، ماهنامة افق، 3(45).

گرانمایه‌پور، علی و ریحانه‌سادات‌ ذاکری (1395)، “ بررسی میزان و نحوة پوشش خبری داعش و مقایسه رعایت ملاحظات پوشش اخبار خشن و دلخراش (در دو بخش خبری 21 شبکه اول سیما و خبر تاپ‌فایو شبکه پرس‌تی‌وی)” فصلنامة رسانه، 27 (4).

مهدی‌زاده، سیّدمحمد(1396)، نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، انتشارات همشهری، تهران.

ناطقی، امیرحسین (1397)، دگردیسی نظریه‌های ارتباطی از رسانه‌های سنّتی به رسانه‌های نوین: مطالعه تطبیقی برجسته‌سازی تلویزیونی و ترند توییتری در رخدادهای دی‌ماه 1396، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه صداوسیما، تهران.

نصراللهی، اکبر (1394)، “ مدیریت چینش اخبار رادیویی و تلویزیونی”، فصلنامة رسانه، 18(3).

ویندال، سون، بنو سیگنایزر  و جین  اولسون (1376)، کاربرد نظریه‌های ارتباطات، ترجمة علیرضا دهقان، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، تهران.